Polonya’da Yüksek Mahkeme’nin 2023’te aldığı, pandemi döneminde tek hâkimli mahkeme kararlarını geçersiz kılan hükmün yasal gücü tartışma yarattı. Krajowa Rada Sądownictwa (KRS), kararın yargı bağımsızlığını ihlal ettiğini iddia ederek Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Ancak Anayasa Mahkemesi, başvuruyu eksik gerekçeyle reddetti. Karara iki üye itiraz etti.
Yüksek Mahkeme’nin Temyiz Kararı
Nisan 2023’te Yargıtay Sosyal Sigorta Dairesi, pandemi döneminde yürürlüğe konulan ve temyiz mahkemelerinin hukuk davalarını tek hâkimle incelemesine izin veren düzenlemeyi hatalı buldu. Daire, bu uygulamanın adil yargılanma hakkını kısıtladığını ve kamu sağlığı için gerekli olmadığı sonucuna vardı. Bu nedenle tek hâkimli mahkeme kararlarının uygulanmasının dava işlemlerinin geçersizliğine yol açtığı belirtildi. Karara 7 hâkimli heyet “yasal kural” gücü verdi.
KRS’nin Anayasal İtirazı
Karar, hukuk çevrelerinde büyük yankı uyandırdı. KRS, kararın yargı bağımsızlığını ihlal ettiğini savundu. Kararda yer alan normatif nitelikli yasal kuralın, hâkimlerin görev alanını etkilediği belirtildi. KRS, “Anayasaya uygunluk ilkesine göre hâkimler davalara tek başına bakarken, Yargıtay’ın hâkim heyeti kararı nedeniyle kararlarının geçersil sayılacağı endişesi taşıyor” diyerek tepkisini açıkladı.
Anayasa Mahkemesi’nin Ret Gerekçesi
KRS, Yargıtay Yasası’nın 87. maddesi 2. fıkrasının (Resmi Gazete: 2024/622) anayasaya aykırı olduğunu iddia ederek Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Maddenin, 7 hâlimli heyetlere kararları yasal kural olarak verme yetkisi verdiğini belirten KRS, “Karar 4’e karşı 3 oy alınarak alınabilir, bu durumda 4 hâkim tüm Yargıtayı bağlayan ‘yasa’ yaratabilir. Bu, yargı bağımsızlığına orantısız müdahaledir” dedi. Anayasa Mahkemesi ise Aralık’ta başvuruyu, KRS’nin inceleme konusunu eksik belirlediği gerekçesiyle reddetti.
Ret Kararına İtirazlar
Anayasa Mahkemesi’nin ret kararına 5 üyeden 2’si itiraz etti. Başkan Bogdan Święczkowski, ret kararının şartlarının oluşmadığını belirterek, “Mahkeme, dosya materyallerine dayanarak inceleme konusunu kendisi yeniden belirleyip anayasal uygunluk kararı verebilirdi. Ret yerine duruşma yaparak taraflara soru sormak mümkündü, ancak gizli oturumda karar verildi” ifadelerini kullandı. Hâkim Justyn Piskorski de benzer görüşte olduğunu belirterek, konunun karmaşıklığının detaylı bir analiz gerektirdiğini vurguladı. Piskorski, “Son yüzyılda Yargıtay’ın evrimi, anayasal düzen ve yargı bağımsızlığı riskleri göz önüne alındığında bu konunun incelenmesi gerekirdi” diye konuştu.
Önceki Tepkiler
Son dönemde Anayasa Mahkemesi kararlarına üyelerden gelen itirazlar artıyor. Daha önce K 5/25 dosyası için ayrı görüş bildiren Andrzej Zielonacki de Anayasa Mahkemesi’ne, anayasada zanlı bir hükmün yürürlüğünün durdurulmasına yetki tanınmadığını belirtmişti.
Kaynak : GazetaPrawna
