Isınma sezonu tüm hızıyla devam ederken, doğalgaz, elektrik ya da kömür faturaları hane bütçelerini ciddi şekilde zorlayabiliyor. Ancak unutulmaması gereken bir konu var: Yerel yönetimlerin kendi koruyucu destek programları ve hava kirliliğiyle mücadele için ayırdığı fonlar bulunuyor. Çoğu zaman bu destekler, bilgi eksikliği nedeniyle vatandaşlar tarafından kullanılmıyor. Peki yerel ısınma yardımı kimlere veriliyor?
2026 yılında birçok belediye, anti-smog düzenlemeleriyle bağlantılı olarak destek bütçelerini önemli ölçüde artırdı. Belediyeler iki yönlü yardım sunuyor: kısa vadeli destekler (mevcut faturaların ödenmesi veya yakıt alımı için) ve yatırım destekleri (eski soba ya da kazanların değiştirilmesi için). Kimler bu yardımlardan faydalanabiliyor?
Yakıt için özel sosyal yardım: En düşük gelirli haneler için destek
Bu, belediye veya ilçe yönetimine bağlı Sosyal Yardım Merkezleri (MOPS veya GOPS) üzerinden başvurulabilen temel destek türü. Yeni bir uygulama olmasa da, tekrar hatırlatılması büyük önem taşıyor.
Yakıt alımı için verilen bu özel yardım; kömür, odun, mazot veya doğalgaz masraflarını kapsıyor ve Sosyal Yardım Yasası’na dayanıyor. En önemli kriter gelir durumu. Başvuru sahibinin, ailede kişi başına düşen gelirin yasal sınırları aşmadığını belgelemesi gerekiyor. Ayrıca bir sosyal hizmet uzmanı tarafından ev ziyareti ve çevresel inceleme yapılması şart.
Önemli bir detay ise şu: Belediyeler, kendi yerel destek programları kapsamında bu gelir sınırlarını yükseltebiliyor. Bu nedenle ikamet edilen belediyede, yerel meclisin daha avantajlı kurallar belirleyip belirlemediğini sormakta fayda var.
Yerel anti-smog programları: En yüksek destekler burada
Sosyal yardımlar genellikle birkaç yüz zloti ile sınırlıyken, çevre koruma birimleri binlerce zlotiye varan destekler sunabiliyor. Varşova, Kraków, Wrocław gibi büyük şehirlerin yanı sıra Skawina veya Wieliczka gibi daha küçük belediyeler de ısıtma sistemlerinin değiştirilmesi için kendi bütçelerini ayırmış durumda.
Yerel desteklerin çoğu, devletin “Temiz Hava” programı ile birlikte kullanılabiliyor. Başvuruda bulunabilecek kişiler şunlar:
- Müstakil ev sahipleri veya ortak malikler
- Bazı şehirlerde, seramik sobaları kaldıran apartman dairesi sahipleri
Temel şart, mevcut kömürle çalışan eski sobanın kalıcı olarak sökülmesi ve bunun yerine ısı pompası, doğalgazlı ya da elektrikli sistem kurulması veya merkezi ısıtma ağına bağlanılması.
Belediyeler yatırım maliyetlerinin yüzde 70 ila yüzde 100’üne kadarını karşılayabiliyor. Ancak çoğu yerde “ilk başvuran kazanır” kuralı geçerli ve bütçe genellikle yılın ilk çeyreğinde tükeniyor.
Soba değişiminden sonra artan faturalar için ek destek
En az bilinen destek türlerinden biri de bu. Belediyelerin bir kısmı, ucuz ama çevreyi kirleten eski sobaların yerine doğalgazlı ya da elektrikli sistemlerin kullanılmasının aylık faturaları artırdığının farkında. Bu nedenle, vatandaşları çevreci çözümlerden vazgeçirmemek için Yerel Koruyucu Programlar uygulamaya konuldu.
Bu programlar kapsamında, soba değişiminden sonra artan ısınma maliyetleri için fark ödemesi yapılıyor. Faturalar yükseldiyse, belediye aylık ya da yıllık olarak belirli bir tutarda destek sağlayabiliyor. Burada da genellikle gelir kriteri bulunuyor, ancak bu sınırlar sosyal yardımlara göre daha yüksek olabiliyor. Bazı belediyelerde destek tutarı konutun büyüklüğüne göre hesaplanıyor.
Kömür yardımı ve destekler: CEEB kaydı yoksa destek de yok
İster MOPS üzerinden kömür yardımı, ister belediyeden ısı pompası desteği talep edilsin, yetkililer ilk olarak hanenin Merkezi Bina Emisyon Kayıt Sistemi’nde (CEEB) kayıtlı olup olmadığını kontrol ediyor.
CEEB beyanı, her gayrimenkul sahibi için zorunlu. Isınma kaynağına dair bilgiler sistemde yer almıyorsa, her türlü destek başvurusu otomatik olarak reddediliyor. Ayrıca beyan edilen bilgiler fiili durumla uyumlu olmak zorunda. Örneğin doğalgaz desteğine başvurulup CEEB’de hâlâ kömür sobası görünüyorsa, destek verilmediği gibi denetim de yapılabiliyor.
Isınma destekleri hakkında bilgi nereden alınır?
Belediyelerin uyguladığı programlar büyük farklılıklar gösteriyor. Bazı yerlerde başvurular yıl boyunca açıkken, bazı belediyelerde yalnızca belirli dönemlerde kabul ediliyor. Bu nedenle belediye veya ilçe resmi internet sitelerinin düzenli olarak takip edilmesi, özellikle “Çevre Koruma”, “Destekler” ve “Sosyal Yardım” bölümlerinin incelenmesi öneriliyor. Ayrıca doğrudan belediyedeki danışma noktalarına başvurmak da her zaman etkili bir yöntem.
