Polonya’da 2024 yılı sonunda neredeyse 4 milyon engelli kişi yaşamaktadır. Bu grupta en büyük kesimi hareket organı işlevsellik bozuklukları, dolaşım ve solunum sistemi hastalıkları ile nörolojik sorunlar yaşayanlar oluşturmuştur. Engellilik statüsünü düzenleyen temel dayanak “Mesleki ve Sosyal Rehabilitasyon ile Engelli Kişilerin İstihdamı Hakkında Kanun”un 4. maddesidir; bu madde üç engellilik derecesi tanımlamaktadır ve bu dereceler, bağımsız yaşam kısıtlamalarının yanı sıra vergi indirimleri, mali yardımlar ve diğer ayrıcalıkların kapsamını belirlemektedir.
Engellilik Dereceleri: Hukuki ve İstatistiksel Çerçeve
Polonya Merkezi İstatistik Ofisi (GUS) verilerine göre, 2024 yılı sonunda ülkede neredeyse 4 milyon engelli kişi yaşamaktadır. Bu grupta en büyük payı hareket organı işlevsellik bozuklukları, dolaşım sistemi hastalıkları, solunum sistemi rahatsızlıkları ve nörolojik sorunlar yaşayanlar oluşturmaktadır. Engellilik statüsünün düzenlendiği temel yasal metin, “Mesleki ve Sosyal Rehabilitasyon ile Engelli Kişilerin İstihdamı Hakkında Kanun”un 4. maddesidir. Bu madde, üç engellilik derecesini tanımlamaktadır.
Engellilik Derecelerinin Sağladığı Haklar
Bu dereceler, bireylerin bağımsız yaşamındaki kısıtlamaları yalnızca belirlemekle kalmaz, aynı zamanda vergi indirimleri, mali yardımlar ve diğer ayrıcalıkların kapsamını da netleştirir. Derecelere göre verilen haklar, özellikle 2026 yılındaki güncellemelerle güncellenmiştir.
Hafif Engellilik Derecesi: Kriterler ve Tanı
Hafif engellilik, en düşük kategorideki tıbbi karardır. Bu dereceyi, organizmanın fonksiyonellik sağlığı ve genel sağlık durumu, tam sağlıklı bir bireye kıyasla çalışma yeteneğini önemli ölçüde düşüren kişilere verilir. Geçerli hastalık listesi açık olup en çok rastlanan durumlar kaynakta belirtilmemiştir.
2026 Yılı Hafif Engellilik Derecesi Ayrıcalıkları
Hafif engellilik derecesindeki bireyler, orta ve ağır derecedekilere kıyasla daha az kısıtlamaya sahip olsalar da, günlük yaşamı ve mesleki aktiviteleri kolaylaştıran bir dizi ayrıcalıktan yararlanabilir. Bu ayrıcalıklar arasında finansal destekler ve gelir sınırları (MOPS) öne çıkmaktadır.
Finansal Yardımlar ve Gelir Sınırları
Hafif engellilik derecesindeki kişiler genellikle ZUS’tan aylık veya bakım maaşı almakta değildir. Bunun yerine şu haklardan yararlanabilirler: Rehabilitasyon indirimleri ve vergi indirimleri.
Orta Derece Engellilik ve Vergi İndirimleri
Orta derece engellilik belgesi sahipleri, rehabilitasyon indirimi hakkına sahiptir. Bu kapsamda, gelirlerinden şu harcamaları düşebilirler: Ulaştırma ve hizmetlerdeki indirimler ile ticari faaliyetlerdeki maliyetlerin bir kısmının iadesi.
Hafif Engellilik Derecesi ve ZUS Katkı Payları
Hafif engellilik belgesi sahipleri, ZUS katkı paylarında indirimden yararlanabilir. Genel kural olarak, emeklilik ve sigorta katkı paylarının ödenen %30’u iade edilmektedir.
Engellilik Belgesi Alma Süreci
Engellilik statüsü için başvurma süreci, bir idari prosedür gerektirmektedir. Kaynakta adımlar net bir şekilde belirtilmemiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hafif engellilik derecesi otopark kartına hak verir mi? Genellikle hayır. Otopark kartı, hareket etme yetenekleri önemli ölçüde kısıtlı olan orta veya ağır derece engelli kişilere verilir.
Hafif engellilikle ne kadar ek kazanç sağlanabilir? Hafif engellilik derecesinde olanlar, gelir limitine tabi değildir. İstisna: ZUS’tan aylık alan bireyler için çeyrekte bir yayınlanan genel gelir limitleri geçerlidir.
İşveren, engellilik belgesinden haberdar olmalı mı? Belgenin sunulması isteğe bağlıdır. Ancak, çalışan ancak bu durumda ek molalardan ve kısa çalışma saatlerinden yararlanabilir.
Kaynak : GazetaPrawna
