Adalet Bakanlığı verilerine göre 2025 yılında işyerinde mobbing davalarında çalışanlar lehine 44 karar verildi. Bu, yaklaşık bin davalık toplam dava sayısının çok küçük bir bölümünü oluşturuyor. Uzmanlar, mobbingin kanıtlanmasının zorluğuna dikkat çekerken, yasal düzenlemelerde yapılacak değişikliklerin bu durumu kolaylaştırmayacağını belirtiyor. Çalışanların mobbing davalarındaki başarısızlığının temelinde, delil yetersizliği ve tanıkların çekinmesi yatıyor.
İşyerinde Mobbing Davalarının Sayısı Artıyor, Başarı Oranı Düşük
Çalışanlar, işyerinde mobbing nedeniyle yaşadıkları sağlık sorunları ve işten çıkarılma gibi durumlarda tazminat ve manevi tazminat talepleriyle mahkemelere başvuruyor. Adalet Bakanlığı verilerine göre, 2025 yılında bölge mahkemelerinde 692 mobbing davası açıldı; bunların 447’si kadınlar tarafından yapıldı. Aynı yıl, 35 dava kısmen veya tamamen kabul edilirken, 225 dava reddedildi, geri çevrildi, düşürüldü veya başka bir şekilde sonuçlandırıldı. 432 dava ise gelecek döneme ertelendi.
Bölge Mahkemelerindeki Durum
Bölge mahkemelerinde ise geçen yıl 262 mobbing davası görüldü; bunların 146’sı kadınlar tarafından açıldı. Bu davalardan dokuzu kısmen veya tamamen kabul edildi.
Mobbingi Kanıtlamanın Zorluğu
UKSW Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. hab. Monika Gładoch, PAP ajansına yaptığı açıklamada, mobbing davalarında en büyük sorunun, davranışların yasalara aykırı olduğunu kanıtlamak olduğunu vurguladı. Tanık ifadelerinin kritik önem taşıdığını, ancak çalışanların ifadelerinden vazgeçebildiğini veya somut detayları hatırlayamadığını belirtti. Gładoch, “İşyerindeki kötü atmosferi tanımlamak kesinlikle yeterli değil. Delil, davayı açan ve tazminat talep eden somut kişiye yönelik olmalıdır” dedi. Tanıkların konuşmaktan korktuğu veya şiddet içeren olayları inkar ettiği de belirtildi.
Delil Yükümlülüğü Çalışanın Üzerinde
Gładoch, mahkemelerin gizlice yapılan kayıtları delil olarak kabul etse de, sürecin sadece bu kayıtlara dayanmaması gerektiğini vurguladı. Kayıtların manipüle edilmediğini kanıtlayan ek delillerin ve bağlamın önemine dikkat çekti. Ayrıca, tanık ifadelerinin de kayıtların içeriğini doğrulaması gerektiğini belirtti.
Yasal Düzenlemeler Mobbingi Kanıtlamayı Kolaylaştırmayacak
Gładoch, mobbing tanımının değiştirilmesinin, mobbingi kanıtlamayı kolaylaştırmayacağını ifade etti. Gerçek bir çözümün, mobbing davalarının mevcut durumda olduğu gibi rastgele yargıçlara atanmaması olacağını savundu. Bunun yerine, mahkemelerin iş hukuku bölümlerinde mobbing, taciz ve ayrımcılık konularında uzmanlaşmış birimler oluşturulmasının daha etkili olacağını belirtti. “Reform, sadece yasalarda parça parça değişiklikler yapmakla sınırlı kalmamalıdır” dedi.
Yeni Yasa Tasarısı
Polonya Parlamentosu’nda (Sejm) çarşamba günü, İş Kanunu’nda mobbing tanımını değiştiren hükümetin yasa tasarısının ilk okuması yapılacak. Tasarıya göre mobbing, amir, iş arkadaşı, ast veya bir grup tarafından yapılan, tekrarlayan veya sürekli davranışlar olarak tanımlanıyor. Bu davranışların fiziksel, sözlü veya sözsüz olabileceği belirtiliyor. Yeni tanım, mobbingin kabul edilmesi için failin niyetini veya belirli bir sonucun ortaya çıkmasını da şart koşuyor. Ayrıca, bu tür davranışları emretmek veya teşvik etmek de mobbing olarak kabul edilecek.
Çalışan Deneyimleri – Araştırma Verileri
CBOS tarafından Mayıs 2024’te yapılan bir araştırmaya göre, çalışanların sekizde biri (yüzde 13), son beş yılda amirleri tarafından taciz edildiğini belirtti. Bu oran, 2014’teki yüzde 17’ye göre azalmış durumda. Araştırma, kadınların erkeklere göre (2024’te yüzde 16’ya karşı yüzde 11) daha sık taciz edildiğini gösteriyor. Genç çalışanlar (18-34 yaş arası yüzde 18), büyük şehirlerde yaşayanlar (yüzde 27), üniversite mezunları (yüzde 17), maddi durumundan memnun olmayanlar (ortalama veya kötü olarak değerlendirenlerin yüzde 18’i), yöneticiler ve yüksek eğitimli uzmanlar (yüzde 16) ve idari personel (yüzde 15) tacize daha sık maruz kalıyor.
2024 yılında, araştırmaya katılanların yüzde 8’i iş arkadaşları tarafından taciz edildiğini bildirdi. Bu durum, büyük şehirlerde yaşayanlar (yüzde 11), kamu sektöründe çalışanlar (yüzde 16) ve 50 veya daha fazla çalışanı olan büyük şirketlerde çalışanlar (kategoriye bağlı olarak yüzde 10-13) arasında daha yaygın. (PAP)
Kaynak : GazetaPrawna
