Ukrayna, cephe hattındaki kısa menzilli FPV dronlar ile derin hedeflere yönelen stratejik dronlar arasındaki boşluğu doldurmak amacıyla “orta menzilli” saldırı kapasitesini artırdı. Cumhurbaşkanı Volodymir Zelenskyy’nin öncelik verdiği bu yeni strateji kapsamında, özellikle Donbas ve Zaporijya bölgelerindeki Rus ikmal hatları, yakıt depoları ve nakliye araçları yoğun şekilde hedef alınmaya başlandı. Kendi üretimi olan kanatlı İHA’lar ve yapay zeka destekli sistemlerle “HIMARS etkisi”ni yeniden yaratmayı hedefleyen Kiev, Rus ordusunu yakıt kullanımını kısıtlamaya ve ikmal depolarını cephe hattından 100 kilometrenin ötesine taşımaya zorladı.
Orta Menzilli Saldırılar ve Artan Kapasite
Söz konusu saldırılar, literatürde “orta menzilli saldırılar” olarak adlandırılmaktadır. Bu kategori, nadiren 20-30 kilometreyi geçen kitlesel FPV dronlar ile rafineriler ve fabrikalar gibi hedeflere yüzlerce hatta bin kilometreden daha uzak mesafelerden saldıran stratejik dronlar arasında yer almaktadır.
Bugüne kadar her iki tarafın da bu mesafelerde (birkaç on veya yaklaşık 100 kilometre) sınırlı araçları bulunsa da, Ukrayna bu alana büyük bir öncelik vererek durumu değiştirmektedir. Cumhurbaşkanı Volodymir Zelenskyy, Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov ile yaptığı görüşmelerde bu konuya dikkat çekmiştir. Zelenskyy’nin son açıklamalarına göre, Nisan ayındaki saldırı sayısı Mart ayının iki katına çıkmış olup bu artışın devam etmesi beklenmektedir. Ayrıca Cumhurbaşkanı, bu yıl uygun dron siparişlerinin geçen yıla oranla beş kat arttığını belirtmiştir.
Rus Lojistiğinde Oluşan Darboğaz
Kesin rakamlar bilinmemekle birlikte, yayınlanan görüntülerin yoğunluğu aylık yüzlerce, hatta binlerce saldırı gerçekleştiğine işaret etmektedir. Ukrayna daha önce de Prymary ve Lazar gibi seçkin birlikler aracılığıyla, özellikle Kırım’daki Rus hava savunma ve radar sistemlerini hedef alan sınırlı ölçekli saldırılar gerçekleştirmişti; bu durum 2025 yılında da kayıt altına alınmıştı.
Günümüzde ise saldırıların yoğunluğu artmış ve hedefler sadece değerli silah sistemleri değil, basit kamyonlar ve teslimat araçları haline gelmiştir. Teknolojik gelişim ve üretim ölçeğindeki artış, bu dronların ucuz ve kitlesel olarak kullanılabilmesini sağlamıştır. Kış sonunda Donbas çevresinde, cephe hattının 40-50 kilometre gerisindeki ikmal araçlarına yönelik saldırılarla başlayan bu değişim, şu an Donbas ve Zaporijya bölgelerinde daha geniş alanlara yayılmış durumdadır 🚀.
Lojistik Kısıtlamalar ve “HIMARS Etkisi”
Analist Rob Lee ve İHA uzmanı Dmytro Putiata’nın (Kriegsforsher) raporlarına göre, Nisan sonu itibarıyla bazı Rus tümenleri yakıt tüketimini %15-20 oranında azaltmak zorunda kalmıştır. Trenlere, tankerlere ve yakıt depolarına yapılan saldırılar sonucunda Rus komutanlığı, kamyon konvoylarının cephe hattına 50 kilometreden daha yakın mesafede seyretmesini yasaklamıştır. Daha uzak mesafeler için ise mobil hava savunma gruplarının koruması şart koşulmuştur. Ayrıca, daha önce 60-80 kilometre mesafeye kurulan ikmal depolarının 100 kilometrenin ötesine taşınma süreci başlatılmıştır.
Savaşın başında bu mesafelerdeki saldırılar ağırlıklı olarak Amerikan HIMARS sistemleri tarafından gerçekleştiriliyordu. Ancak zamanla Rusya’nın GPS tabanlı güdüm sistemlerini karıştırmayı öğrenmesi, kuvvetlerini gizlemesi ve GMLRS roket tedarikindeki ciddi azalma nedeniyle HIMARS’ın etkisi 2022-23 yıllarına kıyasla zayıflamıştır. Ukrayna, kendi üretimi olan ve dışa bağımlılığı düşük orta menzilli dronlar aracılığıyla yeniden “HIMARS etkisi” yaratma aşamasına gelmiştir.
Yeni Nesil İHA Sistemleri ve Teknik Özellikleri
Bu kampanyada kullanılan dronların kesin kapasiteleri hakkında bilgi kısıtlı olsa da, çoğu Ukrayna menşeli olup yabancı üreticilerin katkısını taşımaktadır. En eski modellerden biri olan ve Prymary birliği tarafından kullanılan Khaki-20, Starlink uydu sistemi sayesinde cephe hattının 100 kilometre ötesinde çalışabilmekte ve Kırım’daki radarlar ile hava savunma sistemlerini hedef alabilmektedir.
Günümüzde ise Buława, RAM-2X, FP-2, Khmarynka ve Amerikan yapımı Hornet gibi kanatlı dronlar daha etkin rol oynamaktadır. Kanatlı yapı, pervaneli dronlara göre çok daha uzun uçuş menzili sağlamaktadır. Çoğu birkaç kilogramlık harp başlığı taşıyarak zırhlı veya hafif zırhlı hedeflere yönelirken; FP-2 modeli, menzili 150 kilometreye düşürülüp harp başlığı 100 kilograma çıkarılmış bir modifikasyondur. Bu kapasite, bir binayı yıkabilecek veya yakıt depolarına ağır hasar verebilecek bir güce sahiptir 💥.
Güdüm Sistemleri ve Yapay Zeka Entegrasyonu
Dronların orta menzildeki etkinliği için kritik olan güdüm sistemleri konusunda farklı yöntemler uygulanmaktadır. Rusya tarafından ele geçirilen cihazlardan elde edilen görüntüler, birçok modelin Starlink varyantına sahip olduğunu göstermektedir. Starlink bulunmayan modeller ise klasik radyo bağlantıları veya aktarıcı istasyon görevi gören diğer dronlar aracılığıyla yönlendirilmektedir.
Eski Google CEO’su Eric Schmidt’in şirketi Swift Beat tarafından geliştirilen Amerikan Hornet dronu, yapay zeka destekli bir nihai güdüm sistemine sahiptir. Bu makine, belirlenen bölgedeki hedefleri bağımsız olarak tanıyıp otomatik olarak saldırabilmekte ve hafızasındaki haritalarla araziyi karşılaştırarak navigasyon yapabilmektedir. Elektronik harp sistemlerine karşı neredeyse bağışıklığı olan bu dron, Ruslar tarafından “Marsjanin-2” olarak adlandırılmakta ve ucuz bileşenlerle kitlesel üretime uygun olduğu değerlendirilmektedir.
Savaş Alanındaki Stratejik Yansımalar
Rus yorumcular, Rus ordusu Lancet varyantları ile kanatlı dronları ilk kullanan taraf olmasına rağmen, Ukrayna’nın bu kategoride ciddi bir sıçrama yaptığını kabul etmektedir. Rusya’nın kullanım ölçeği sınırlı kalırken, yeni nesil Ukrayna makinelerinin kullanım hacmi hızla artmaktadır.
Cephe gerisindeki lojistik hatlara yapılan başarılı saldırılar, doğrudan çatışma bölgelerini etkilemektedir. Lojistik desteği çöken bir ordu; aç, moralsiz ve mühimmatsız bir kitleye dönüşür. Daha önce 20-30 kilometrenin ötesi güvenli kabul edilirken, artık cephenin 100 kilometre gerisindeki tek bir kamyonun bile hedef olabilmesi, zaten kapasite sınırında olan Rus lojistik sistemine ek ve ağır bir yük bindirmektedir.
Kaynak : Gazeta
