Polonya’daki Aile ve Vesayet Kanunu’nda yapılması planlanan değişiklikler, boşanma davalarında kusur ilkesinin kaldırılmasını ve nafakaya ilişkin kuralların yeniden düzenlenmesini öngörüyor. Mevcut sistemde boşanmada tek taraflı kusurlu bulunan eşin, diğer eşe karşı süresiz nafaka ödemesine hükmedilebiliyor. 2026 yılına kadar yürürlüğe girmesi beklenen yeni düzenlemeler, nafaka yükümlülüğünün süresini sınırlandırarak bu ödemelerin bir “yaptırım” unsuru olmaktan çıkarılmasını hedefliyor.
Kusur İlkesi ve Nafaka Yükümlülüğü
Polonya hukuk düzeninde, boşanma davasında evlilik birliğinin bozulmasında kusurun yalnızca bir eşe atfedilmesi mümkündür. k.r.i.o. (Aile ve Vesayet Kanunu) 57. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, mahkeme boşanma kararı verirken kusur durumunu da karara bağlar. Eğer eşlerden biri evliliğin sona ermesinde tek başına kusurlu bulunursa, diğer taraf belirli şartları karşıladığı takdirde boşanma sonrası nafaka talep etme hakkına sahip olur.
Kusurlu tarafın yükümlülüğü, genellikle “eşin maddi durumunun önemli ölçüde kötüleşmesi” esasına dayanır. Eğer kadın evliliğin bozulmasında kusurlu bulunmadıysa, mahkeme boşanan erkeğin, kadın yoksulluk sınırında olmasa dahi onun haklı ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlü olduğuna karar verebilir.
Genişletilmiş Nafaka Yükümlülüğü
Boşanmada kusurlu bulunan taraf için “genişletilmiş nafaka yükümlülüğü” söz konusudur. Bu yükümlülük belirlenirken, kadının boşanma gerçekleşmeseydi sahip olacağı maddi standart ile mevcut durumu karşılaştırılır. Mahkeme, evliliğin süresini, tarafların rollerini ve evlilik öncesi ile sonrası gelir durumlarını analiz eder.
Nafaka Hakkının Süresi
Yargıtay’ın vurguladığı üzere, boşanma sonrası nafaka yükümlülüğü evlilik birliğinin kurulmasıyla doğan karşılıklı yardım yükümlülüğünün devamı niteliğindedir. Bununla birlikte, bu hak mutlak bir nitelik taşımamaktadır. Mevcut düzenlemeler, nafaka alan eşin yeniden evlenmesi durumunda nafaka yükümlülüğünün sona ereceğini açıkça belirtmektedir. Ancak evlilik gerçekleşmediği takdirde, teorik olarak nafaka ömür boyu sürebilmektedir.
2026 Yılında Beklenen Değişiklikler
Bir yılı aşkın süredir devam eden k.r.i.o. reformu, boşanma kararlarında ve nafaka sisteminde köklü değişiklikler getirmektedir. En temel değişiklik, 57. maddenin yürürlükten kaldırılması ve mahkemelerin boşanmalarda artık kusur belirlemeyecek olmasıdır. Yeni düzenleme ile her iki tarafın da nafaka talep etmesi mümkün hale gelecek; ancak bunun için ihtiyaç durumu, karşı tarafın mali imkanları ve sosyal yaşam kuralları gibi kriterler ön plana çıkarılacaktır.
Nafakada Beş Yıllık Sınır
Yeni yasada nafaka süresi için beş yıllık bir üst sınır belirlenmektedir. Bu süre, nafaka alan eşin yeni bir evlilik yapmasına kadar geçerli olacaktır. Beş yıllık sürenin aşılması veya süresiz nafaka kararı verilmesi, yalnızca olağanüstü koşulların varlığı halinde mümkün olabilecektir. Yasama organı, bu adımla birlikte nafaka ödemelerini cezalandırıcı bir unsur olmaktan çıkarıp, tarafların gerçek ihtiyaçlarını karşılayan bir yapıya kavuşturmayı amaçlamaktadır.
Kaynak : GazetaPrawna
