Polonya hükümeti, 65 yaş ve üzerindeki bireylerin günlük yaşamlarını kolaylaştırmayı amaçlayan “Kıdemli Bonosu” (bon senioralny) adlı yeni bir destek sistemini hayata geçirmeye hazırlanıyor. 5 Mayıs 2026 tarihinde kabul edilen yasal düzenleme kapsamında, nakit ödeme yerine kişiye özel bakım hizmetleri sunulması hedefleniyor. İlk etapta yaklaşık 20 bin kişiye ulaşması planlanan bu sistem, yerel yönetimler (gmina) aracılığıyla yürütülecek olup, 2026-2028 yıllarını kapsayan ilk dönem için yaklaşık 1 milyar zloty bütçe ayrılması öngörülüyor.
Kıdemli Bonosu Nedir ve Kimleri Kapsar?
Kıdemli Bonosu, 65 yaşını doldurmuş ve günlük temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan bireylere yönelik ayni bir destek sistemidir. Sadece yaş kriteri yeterli olmayıp, kişinin yemek hazırlama, hareket etme, kişisel temizlik, sağlık randevularını takip etme ve çevre ile iletişim kurma gibi konularda yardıma ihtiyacı olup olmadığı yerel yönetimler tarafından değerlendirilecektir. Sistemin temel amacı, yaşlı bireylerin kendi evlerinde mümkün olduğunca uzun süre bağımsız yaşamalarını sağlamaktır.
Başvuru Şartları ve Gelir Kriteri
Destekten faydalanabilmek için en önemli şartlardan biri, kişinin aylık ortalama gelir düzeyidir. Başvuru tarihinden önceki son üç aya ait aylık ortalama gelirin 3410 zloty sınırını aşmaması gerekmektedir. Bu gelir kriteri, her yıl yeniden düzenlenecektir. Bon, nakit bir ödeme olmayıp, ihtiyaç duyulan bakım hizmetlerinin değerini karşılayan bir sistem olarak tasarlanmıştır. Önceki proje taslaklarında aylık 2150 zloty’ye kadar bir tutardan bahsedilmiştir.
Uygulama ve Yerel Yönetimlerin Rolü
Program, yerel yönetimler (gmina) eliyle yürütülecektir. Belediye, yaşlı bireyle bir sözleşme yaparak ihtiyaç duyulan desteğin kapsamını belirleyecek, hizmetleri organize edecek ve denetleyecektir. Öncelikle kamu bakım hizmetlerinin eksik olduğu veya sınırlı olduğu bölgelere odaklanılacak, ardından yaşlı nüfus artışının hızlı olduğu yerlere yayılım sağlanacaktır.
Uzun Vadeli Bakım ve Koordinasyon
Yeni yasayla birlikte, “ilçe uzun süreli bakım koordinatörü” gibi yeni roller tanımlanarak yaşlıların ve ailelerinin sisteme erişimi kolaylaştırılacaktır. Ayrıca, bakım personeli eksikliğini gidermek amacıyla 30 saatlik temel eğitimlerden oluşan basitleştirilmiş bir hazırlık sistemi kurulması hedeflenmektedir. Bu sayede, özellikle kırsal kesimlerde yerel bir bakım ağı oluşturularak özel bakım hizmetlerindeki kayıt dışılığın azaltılması amaçlanmaktadır.
Programın Başlangıcı ve Veriler
Programın 2026 yılının son çeyreğinde, muhtemelen 1 Eylül itibarıyla hayata geçirilmesi planlanmaktadır. 2024 yılı resmi verilerine göre Polonya’da 60 yaş üstü yaklaşık 10 milyon insan bulunmakta ve bunların %62’si kronik sağlık sorunlarıyla mücadele etmektedir. 2050 yılına kadar 85 yaş ve üzeri nüfusun 1,7 milyona ulaşması beklendiğinden, bu düzenleme stratejik bir öneme sahiptir.
Kaynak : GazetaPrawna
