ABD Başkanı Donald Trump, İran ile bir mutabakat zaptının imzalanmak üzere olduğunu ve bu adımın Hürmüz Boğazı’nı tüm dünyaya derhal açacağını duyurdu. Obama dönemindeki JCPOA anlaşmasından daha kapsamlı olduğunu savunduğu bu yeni süreçte, İran’a herhangi bir nakdi ödeme yapılmayacağını ve nükleer silah kapasitesinin tasfiye edileceğini vurguladı. ABD yönetimi, anlaşmanın dört ana temel üzerine inşa edildiğini belirtirken, taraflar arasında imza takvimi konusunda diplomatik farklılıklar yaşanıyor.
Trump’ın Truth Social üzerindeki açıklamaları
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran ile imzalanacak anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nı tüm geçişlere açacağını belirtti. Trump, bu mutabakat zaptının (MOU) Barack Obama döneminde müzakere edilen JCPOA anlaşmasından daha etkili olduğunu öne sürerek, anlaşma kapsamında İran’a herhangi bir mali kaynak aktarılmayacağını ifade etti. Başkan, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının imha edileceğini ve sürecin aksaması durumunda ABD’nin elinde nihai bir alternatifin bulunduğunu dile getirdi.
İmza süreci ve diplomatik belirsizlikler
Pakistan Dışişleri Bakanlığı, taraflar arasında pazar günü bir “elektronik imza töreni” planlandığını duyurdu. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmail Baghei, Reuters’a verdiği demeçte pazar günü bir imza atılacağını yalanladı. Baghei, imza sürecinin önümüzdeki günlerde gerçekleşebileceğini belirtmekle birlikte, karşı tarafın tutumundaki değişimler nedeniyle tarih konusunda temkinli olunması gerektiğini vurguladı.
Anlaşmanın dört temel direği
Beyaz Saray’dan isminin açıklanmasını istemeyen üst düzey bir yetkili, 60 günlük süreci kapsayan anlaşmanın dört temel üzerine oturtulduğunu açıkladı. Bu kapsamda Hürmüz Boğazı’ndaki blokajın kaldırılması, İran’ın nükleer programının tasfiye edilmesi, zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması ve uzun vadeli bölgesel barışın tesisi hedefleniyor. İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmesi karşılığında kademeli olarak yaptırımların hafifletilmesi ve küresel ekonomiye entegrasyonu planlanıyor.
Nükleer silah ve ekonomik yaptırımlar
İran’ın nükleer silah edinmeme konusunda süresiz taahhütte bulunduğunu belirten yetkili, bunun Başkan Trump’ın önemsediği önemli bir taviz olduğunu kaydetti. Ayrıca, anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte Tahran’a herhangi bir doğrudan ödeme yapılmayacağının altı çizildi; ekonomik faydaların sadece üstlenilen taahhütlerin yerine getirilmesi şartıyla sağlanacağı ifade edildi.
Kaynak : GazetaPrawna
