Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin, Ukrayna Özel Operasyon Kuvvetleri’ne bağlı bir merkeze “UPA Kahramanları” adını vermesinin ardından, Polonya Ulusal Anma Enstitüsü Başkanı Karol Nawrocki, kendisine verilen Beyaz Kartal Nişanı’nı iade etti. Bu kararın ardından Ukraynalı yetkililerin de Polonya nişanlarını iade etmesiyle iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerde yeni bir gerilim dönemi başladı. Uluslararası medya ve siyaset çevreleri, bu gelişmenin Polonya ile Ukrayna arasındaki stratejik ortaklığı zedeleyebileceği ve tarihsel hafıza tartışmalarını yeniden alevlendirdiği konusunda uyarıda bulunuyor.
Karol Nawrocki’nin Kararı ve Gerekçeleri
Karol Nawrocki, Volodimir Zelenski’nin Ukrayna Özel Operasyon Kuvvetleri “Kuzey” merkezine “UPA Kahramanları” adını vermesine tepki olarak Beyaz Kartal Nişanı’nı iade etti. Nawrocki, bu kararın Ukrayna halkına karşı olmadığını ve Polonya’nın güvenlik politikası stratejisinde bir değişikliğe yol açmadığını, Rusya ile savaşan Ukrayna’ya verilen desteğin sürdüğünü vurguladı.
Diplomatik Tepkiler ve Nişan İadeleri
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrij Sybiha, Nawrocki’nin kararını “stratejik bir hata” olarak nitelendirerek, bundan yalnızca Rusya’nın faydalanacağını belirtti. Sybiha, Ekim 2022’de kendisine verilen Polonya Cumhuriyeti Liyakat Nişanı’nı iade edeceğini açıkladı. Benzer şekilde, Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kyryło Budanow ve Ukrayna’nın Polonya Büyükelçisi Wasyl Bodnar da Polonya’dan aldıkları nişanlardan vazgeçtiklerini duyurdular.
Uluslararası Basının Bakışı
Politico, bu gelişmenin Avrupa’nın en önemli ittifaklarından biri üzerinde “muazzam bir yük” oluşturduğunu değerlendirdi. BBC, UPA’nın Ukrayna’da bağımsızlık kahramanları olarak görülürken, Polonya’da 1943-1945 yılları arasında Volhinya’da gerçekleştirilen katliamların sorumlusu olarak kabul edildiğini hatırlattı. France24, Le Monde ve The Jerusalem Post gibi yayın kuruluşları, II. Dünya Savaşı’na ilişkin tarihsel bellek farklılıklarının Varşova ile Kiev arasındaki ilişkileri ciddi şekilde gerdiğine dikkat çekti.
Tarihsel Anlaşmazlığın Kökenleri
Ukrayna milliyetçi bir formasyon olan UPA, bağımsız bir devlet kurma amacı gütmüştür. Polonyalı tarihçiler, UPA’nın Volhinya ve Doğu Küçük Polonya’da sivil nüfusa yönelik etnik temizlik yaptığını ve 100 binden fazla insanın ölümüne yol açtığını savunmaktadır. Ukrayna tarafı ise bu çatışmaları karşılıklı sorumluluk içeren bir süreç ve Sovyet karşıtı bir mücadele olarak tanımlamaktadır.
IPN ve Ekshumasyon Süreci
Polonya Ulusal Anma Enstitüsü (IPN), 2017 yılından bu yana Ukrayna topraklarında arama ve ekshumasyon çalışmaları yapmak için girişimlerde bulunmuştur. IPN sözcüsü dr Rafał Kościański, 2017’de Hruszowice’deki UPA anıtının sökülmesinin ardından Ukrayna tarafının iş birliğini dondurduğunu belirtti. 2025 yılında yapılan 26 başvurunun ardından, 4 Haziran’da Ukrayna makamları Lviv-Hołosko ve Ostrówki bölgelerindeki ekshumasyon çalışmaları için iki ayrı izin vermiştir.
Kaynak : Gazeta
