ABD ile İran arasında, dünyanın en önemli petrol taşıma arterlerinden biri olan Hürmüz Boğazı’nın tam olarak seyir serbestliğine kavuşturulması karşılığında Washington’un Tahran’a kısmi finansal tavizler vermeyi kabul ettiği belirtiliyor. Islamabad’da devam eden görüşmelerde, İran’ın dondurulmuş fonlarına erişimi kilit unsur olarak öne çıkıyor. ABD’nin, Katar da dahil olmak üzere yabancı finans kuruluşlarında tutulan yaklaşık 6 milyar dolarlık İran varlığını serbest bırakmayı değerlendirdiği ifade ediliyor.
Hürmüz Boğazı’nda Seyir Serbestliği İçin Müzakereler
ABD ve İran arasında yürütülen gizli görüşmelerde, Hürmüz Boğazı’nın güvenli ve serbest geçişinin sağlanması amacıyla karşılıklı tavizler üzerine odaklanıldığı belirtiliyor. Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgilere göre, Washington, Tahran’a yönelik kısmi finansal kolaylıklar sunmayı kabul etmiş olabilir.
İran’ın Dondurulmuş Fonlarına Erişim
Islamabad’da devam eden müzakerelerin merkezinde, İran’ın dondurulmuş fonlarına erişimi yer alıyor. ABD’nin, Katar’daki dahil olmak üzere çeşitli yabancı finans kuruluşlarında tutulan yaklaşık 6 milyar dolarlık İran varlığını serbest bırakmayı değerlendirdiği ifade ediliyor. Bu fonlar, 2018’de İran’a uygulanan yaptırımların sıkılaştırılmasıyla bloke edilmiş, 2023’te mahkum takası anlaşması kapsamında kısmen serbest bırakılmıştı. Ancak, 7 Ekim 2023’te Hamas’ın gerçekleştirdiği saldırılar sonrası bu fonlar yeniden dondurulmuştu.
Bölgesel İstikrar Stratejisi ve Trump’ın Baskısı
Fonların yeniden serbest bırakılması konusundaki görüşmelerin yeniden başlaması, Körfez Bölgesi’ndeki istikrarı sağlama yönelik daha geniş bir stratejinin parçası olarak değerlendiriliyor. İranlı yetkililer, bu adımı Washington’dan gelen bir uzlaşma sinyali olarak görüyor. Öte yandan, eski ABD Başkanı Donald Trump, müzakereler başlamadan önce İran tarafına baskı uygulayarak, Tahran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü uluslararası toplum üzerinde kısa vadeli bir şantaj aracı olarak kullandığını belirtti. Trump, serbest seyir halinin hızlı bir şekilde sağlanmasını beklediğini vurgularken, anlaşma sağlanmaması durumunda askeri müdahale olasılığını da göz ardı etmedi.
Hürmüz Boğazı’nın Stratejik Önemi
Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin hayati bir noktasıdır. Dünya genelindeki petrol arzının yaklaşık %20’sinin bu dar geçitten geçtiği tahmin ediliyor. Boğazda yaşanabilecek herhangi bir aksama, enerji fiyatlarında artışa ve finansal piyasalarda belirsizliğe yol açabilir. Son haftalarda, tankerlerin geçişinde zorluklar ve bölgedeki askeri varlığın artması dikkat çekiyor. İran, boğazın kuzey kıyısını kontrol ederek, stratejik önemini siyasi baskı aracı olarak kullanmaktan çekinmiyor.
İsrail-Lübnan Çatışması ve Bölgesel Gerilimler
Bölgedeki İsrail-Lübnan çatışması ve İran destekli Hizbullah’ın bu çatışmadaki rolü, müzakere sürecini daha da karmaşık hale getiriyor ve kontrolden çıkabilecek bir tırmanma riskini artırıyor. Islamabad’daki görüşmeler, jeopolitik açıdan son derece zorlu bir ortamda gerçekleşiyor. Her ne kadar birçok ateşli noktada ateşkes ilan edilmiş olsa da, durum hala istikrarsızlığını koruyor.
ABD’nin Tutumu ve Katar’ın Rolü
ABD yönetimi, olası tavizler konusunda resmi bir açıklama yapmaktan kaçınıyor. İran varlıklarının saklanmasında önemli bir rol oynayan Katar yetkilileri de kamuoyuna yönelik herhangi bir açıklama yapmıyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Islamabad’a gelen görüşmelerde, küresel güvenlik için bölgenin istikrarının önemine odaklanarak, finansal konulara doğrudan değinmedi.
Olası Bir Anlaşmanın Küresel Etkileri
Hürmüz Boğazı’nın açılması ve buna bağlı finansal tavizler, dünya ekonomisi üzerinde önemli etkilere sahip olabilir. Petrol arzının istikrar kazanması, birçok ülkede enflasyonist baskıyı azaltabilir ve enerji piyasalarında iyileşme sağlayabilir. Ancak, İran varlıklarının serbest bırakılması kararı, İran’ın geçmiş eylemleri ve bölgedeki silahlı örgütlerle olan ilişkileri göz önüne alındığında siyasi tartışmalara yol açabilir.
Kaynak : GazetaPrawna