Polonya mahkemelerinin Avrupa Birliği Adalet Divanı’na (TSUE) yaptığı kredi davalarıyla ilgili ön karar taleplerindeki rekor artış, finans sektörünün yargısal süreçleri manipüle etme çabasıyla ilişkilendiriliyor. Analizler, bankaların kendi aleyhlerine oluşabilecek yorumlardan kaçınmak adına davaları yerel düzeyde usulen düşürerek TSUE’nin karar vermesini engellediğini ortaya koyuyor. Bulgaristan’da görülen benzer örneklerle uluslararası bir boyuta taşınan bu sistemik sorun, hukuki süreçlerin etkinliğini tartışmaya açıyor.
Süreçsel Hipnoz ve “Hukuk Bürosu Baskısı” Söylemi
Sosyal medyada, Polonya’nın kredi davalarında TSUE’ye en çok başvuran ülke konumuna gelmesi ve yerel mahkemelerin bazı hukuk bürolarının baskısı altında olduğu yönünde alarmist bir söylem gelişti. Ancak bu eleştiri, meselenin kökenini göz ardı ediyor. Polonya’nın geçmişte TSUE’ye en az başvuran ülkelerden biri olduğu düşünülürse, bugünkü artışın tesadüf olmadığı açıktır. Finansal araçların Polonya topraklarında yarattığı hukuki sorunlar, mahkemeleri çözüm arayışına zorlamıştır.
“Hukuk bürolarının baskısı” ifadesi ise hukuki bir muammayı temsil ediyor. Mahkemelerin bağımsızlığına yönelik bu ima, sanki hakimler bir sihir etkisi altındaymışçasına TSUE’ye başvurmaya mecbur bırakılıyormuş gibi bir algı yaratıyor. Oysa bu durum, mahkemelerin hukuki boşlukları doldurma zorunluluğundan başka bir şey değildir.
Sisyphos’un Çabası: TSUE Sürecinin Akamete Uğratılması
Polonyalı hakimlerin TSUE’ye yoğun başvuru yapmasının ardında, süreç devam ederken finans sektörünün yerel davaları ısrarla düşürme (feragat, sulh veya davanın kabulü gibi yollarla) çabası yatmaktadır. Adalet Divanı’nın içtüzüğünün 100. maddesi uyarınca, TSUE nezdindeki süreç ancak yerel mahkemedeki dava devam ettiği sürece yürütülebilir. Bankalar, aleyhte bir yorum çıkmadan davayı sonlandırarak TSUE’nin karar vermesine engel olmaktadır.
Bu duruma en somut örnek, Kraków, Łódź ve Poznań’daki hakimlerin yaklaşık dört yıl boyunca kredilerin faiz dışı maliyetlerine ilişkin yönelttikleri soruların sürekli düşürülmesiyle sonuçlanmasıdır. Bu süreç, Włodawa Bölge Mahkemesi’nin (C-744/24 sayılı dosya) nihai cevabı almasına kadar bir dizi usuli engelle karşılaşmıştır.
Balkanlar’dan Gelen Yasal İhtar
Polonya’daki mahkemelerin yaşadığı bu sorun, Avrupa Birliği’nin genelinde benzer bir seyir izliyor. Bulgar mahkemeleri de aynı usuli engellerle karşı karşıya kalmış ve TSUE’ye C-136/26 dosya numarası ile kritik sorular yöneltmiştir. Bulgar mahkemesi, yerel hukukta davanın geri çekilmesinin bir “hak kötüye kullanımı” olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini ve bu durumda davanın mahkeme tarafından düşürülmek zorunda olup olmadığını sorgulamaktadır.
Sistemik Bir “Sigorta” Arayışı
Bu sorulara TSUE tarafından verilecek yanıtlar, sürecin geleceği açısından belirleyici olacaktır. Elbette, bu başvuruların da benzer şekilde düşürülme riski bulunmaktadır. Ancak ortaya konan bu çaba, finans sektörünün TSUE denetiminden kaçma pratiğini durdurmak için AB düzeyinde sistemik düzenlemelerin zorunlu olduğunu göstermektedir.
Kaynak : GazetaPrawna
