Avrupa şeker pazarı kârlılık sınırına dayanmış durumda. 2023 yılının sonundan bu yana Avrupa Birliği’nde şeker fiyatları yaklaşık yüzde 40 geriledi. Bu sert düşüş, beş şeker fabrikasının kapanmasına ve şeker pancarı ekim alanlarının daralmasına yol açtı. Sektör temsilcileri, krizin ucuz şeker ithalatı ve AB–Mercosur ticaret anlaşmasıyla daha da derinleştiği uyarısında bulunuyor. Polonya Şeker Üreticileri Birliği Ofisi Direktörü Michał Gawryszczak, durumu “adil rekabet ilkelerinin ihlali” olarak nitelendiriyor.
Fiyat krizi Avrupa’daki şeker fabrikalarını vurdu
Avrupa şeker sektörü ciddi bir krizle karşı karşıya. Sektör verilerine göre Aralık 2023’ten bu yana Avrupa Birliği’nde ortalama şeker fiyatları yüzde 38 oranında düştü. Bu seviyeler hem üreticiler hem de şeker pancarı yetiştiricileri için sürdürülebilir olmaktan uzak. Sonuçları şimdiden görülmeye başlandı: 2025 yılında beş şeker fabrikası kapatıldı, 2025/26 tarım sezonunda ise AB genelinde şeker pancarı ekim alanları yaklaşık yüzde 11 azaldı.
Fiyatlardaki sert düşüşün arkasında, başta Brezilya, Hindistan ve Tayland olmak üzere dünyanın en büyük üreticilerinin yol açtığı küresel arz fazlası bulunuyor. dlahandlu.pl portalının aktardığına göre, emtia piyasalarındaki spekülatif işlemler ve Avrupa’daki yüksek stok seviyeleri de fiyatlar üzerindeki baskıyı artırıyor.
Avrupa’daki sektör örgütleri CEFS ve CIBE, Inward Processing Procedure (IPP) mekanizmasına da dikkat çekiyor. Bu sistemin ticaret kurallarının dolanılmasına imkân tanıdığı ve özellikle Brezilya’dan Avrupa Birliği dışından gelen ucuz şekerin pazara girişini kolaylaştırdığı belirtiliyor. Buna ek olarak, Ukrayna’dan şeker ithalatına yönelik yeni tarife kotaları da (TRQ) piyasayı istikrarsızlaştıran unsurlar arasında gösteriliyor.
dlahandlu.pl fiyat sepetine göre, Ocak 2026’da popüler market zincirlerinde 1 kilogram şekerin ortalama fiyatı 3,33 zloti oldu. Bu rakam, bir yıl önce 3,93 zloti, Ocak 2023’te ise 6,69 zloti seviyesindeydi.
Mercosur anlaşması tepkilerin odağında
Şeker sektöründe en büyük tartışmayı, kısa süre önce kabul edilen AB–Mercosur ticaret anlaşması yarattı. Sektör temsilcileri bu anlaşmayı açıkça Avrupa şeker sanayisine “ihanet” olarak tanımlıyor. wiescirolnicze.pl portalının hatırlattığına göre, anlaşmanın kilit maddelerinden biri Mercosur ülkelerinden yılda 190 bin ton şekere gümrüksüz ithalat imkânı tanıyor. Bu miktar, büyük ölçekli bir Avrupa şeker fabrikasının yıllık üretimine denk geliyor.
Polonya Şeker Üreticileri Birliği, bu yeni ticari tavizlerin Avrupa’daki şeker fabrikalarının kapanma sürecini hızlandırabileceği uyarısında bulunuyor. Birliğe göre sorun yalnızca ithalat miktarı değil, aynı zamanda üretim standartlarında karşılıklılığın olmaması. Avrupa’daki pancar üreticileri sıkı çevresel ve bitki sağlığı kurallarına uymak zorundayken, AB dışından ithal edilen şeker aynı standartlara tabi tutulmuyor.
“Avrupa Birliği’nin sürdürülebilirlik standartlarına uymak zorunda olmayan üreticilerle sınırsız rekabete izin verilmesini, çiftçilerimizin ve üreticilerimizin çıkarlarına açık bir darbe olarak görüyoruz. Bu, adil rekabet ilkelerinin ihlali ve modernizasyon ile çevre yatırımlarına büyük kaynak ayırmış bir sektörün güveninin sarsılmasıdır” diyen Michał Gawryszczak, şeker sektörünün geleceğine ilişkin ciddi endişelerini dile getiriyor.
