Avrupa Birliği (AB) düzeyinde yürürlükte olan düzenlemeler çerçevesinde, bitkisel içeceklerin “süt” veya süt ürünlerini çağrıştıran isimlerle etiketlenmesi yasaklandı. Polonya Kalite Kontrol Ana Müfettişliği (IJHARS), bu yasağın sadece ürün adlarında değil, etiketlerde, reklam materyallerinde ve pazarlama stratejilerinde de geçerli olduğunu açıkladı. Hatta “Bu süt değil” şeklindeki ifadelerin dahi yasak olduğu belirtilirken, bu durum uzun süredir devam eden hukuki tartışmalara son noktayı koymayı amaçlıyor. IJHARS, tüketicinin yanlış yönlendirilmesini önlemenin ve süt üreticilerinin haklarını korumanın önemine vurgu yaptı.
Bitkisel İçeceklere İlişkin AB Düzenlemeleri
Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin (UE) 1308/2013 sayılı düzenlemesi, “süt” kavramını “memeli hayvanların memelerinden elde edilen salgı” olarak tanımlamaktadır. Bu tanım, süt ve süt ürünleri (peynir, yoğurt, kefir, tereyağı, krema vb.) için geçerli olup, bu isimlerin kullanımı yasal olarak korunmaktadır. IJHARS, bu düzenlemenin bir sonucu olarak, bitkisel kaynaklı ürünlerin bu isimleri taşımasının veya bu isimleri çağrıştıran ifadeler kullanmasının mümkün olmadığını belirtmektedir.
“Bu Süt Değil” İfadesi Bile Yeterli Değil
IJHARS’ın açıklamasına göre, “bu süt değil” gibi ifadeler dahi tüketicinin zihninde süt ile bir bağlantı kurabileceği için yasaktır. Kurum, yasağın sadece ürün adıyla sınırlı kalmayıp, tüm sunum şekillerini kapsadığını vurgulamaktadır. Bu kapsamda etiketler, ticari belgeler, reklam materyalleri ve pazarlama stratejileri de yasağa tabidir. IJHARS, özellikle yulaf içeceği örneğini göstererek, “PSST!… TO NIE MLEK* Roślinnie pyszne” şeklindeki bir ifadenin, “mlek*” kelimesinin renk, yazı tipi ve görsel öğelerle vurgulanması nedeniyle tüketicinin yanlış yönlendirilmesine neden olabileceğini belirtmiştir.
TofuTown Davası ve Yargısal Dayanak
IJHARS, kararını Avrupa Adalet Divanı’nın (TSUE) 14 Temmuz 2017 tarihli TofuTown (C-422/16) davası kararını dayandırmaktadır. TSUE, bu kararda bitkisel ürünlerin süt ve süt ürünleri için ayrılmış isimlerle etiketlenemeyeceğini, hatta bitkisel kaynaklı olduğunun açıkça belirtilmesi durumunda bile bu kuralın geçerli olduğunu hükmetmiştir. IJHARS, bu kararın herhangi bir yoruma açık olmadığını ve “mlek*”, “m!lk” veya “bu süt değil” gibi yaratıcı ifadelerin yasanın etrafından dolaşma girişimi olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmektedir.
Yargıdaki Çelişkili Kararlar ve Pazarın Korunması
IJHARS’ın bu açıklaması, Polonya’da bitkisel ürünlerin etiketlenmesi konusundaki hukuki belirsizliğe ve çelişkili mahkeme kararlarına bir yanıt niteliğindedir. Daha önce, DGP gazetesinde çıkan bir haberde, aynı yulaf içeceği için verilen farklı idari mahkeme kararları ele alınmıştı. Gliwice İdari Mahkemesi, tüketicinin yanlış yönlendirilmediğini belirterek kararı iptal etmişken, Varşova İdari Mahkemesi ise “süt” kelimesiyle herhangi bir bağlantının, 1308/2013 sayılı düzenlemeyi ihlal ettiği gerekçesiyle kararı onamıştır. IJHARS, bu düzenlemelerin amacının, üretim koşullarını iyileştirmek, rekabeti sağlamak ve tüketici haklarını korumak olduğunu vurgulamıştır.
Kaynak : GazetaPrawna