İran’ın, Donald Trump yönetiminin verdiği son ültimatom öncesinde geçici ateşkes önerisini kabul etme kararı, Çin’in son anda Teheran’a yaptığı baskılar ve Shehbaz Sharif’in yoğun arabuluculuk çalışmalarıyla sonuçlandı. Bu gelişmeler, İran, ABD ve İsrail’i ilgilendiren çatışmada iki haftalık bir ateşkesin ilan edilmesine yol açtı. Ateşkesin hemen öncesinde, ABD’nin talebiyle stratejik Hormuz Boğazı’nın derhal açılması şart koşuldu.
ABD’nin Açıklaması ve On Noktalık Plan
ABD tarafına göre ateşkes karşılıklı olup, barış görüşmelerinde önemli bir ilerlemenin sonucudur. Washington, Teheran’dan, “ilerleyen müzakereler için gerçek bir zemin oluşturduğunu” belirten on maddelik bir teklif aldı. İki haftalık ateşkes süresinin, potansiyel bir anlaşmanın detaylarının netleştirilmesi için kullanılacağı ifade edildi.
Pakistan’ın Rolü ve Islamabad’daki Görüşmeler
Pakistan, her iki ülkenin delegasyonlarını 10 Nisan’da Islamabad’da yapılması planlanan bir sonraki görüşme turuna davet etti. Başbakan Shehbaz Sharif, tarafların “anlayış ve sorumluluk” gösterdiğini ve bölgedeki istikrarı sağlama konusunda istekli olduklarını vurguladı.
Ateşkesin Ardından Devam Eden Gerginlikler
Resmi ateşkes ilanına rağmen bölgedeki durum istikrarsızlığını koruyor. Ateşkesin duyurulmasının ardından ilk saatlerde yeni saldırılar ve bombardımanlar rapor edildi. Medya haberlerine göre İsrail güçleri İran’daki hedeflere yönelik operasyonlarına devam ederken, Teheran da füze saldırılarıyla karşılık verdi.
Alarm Durumları ve Çelişkili Açıklamalar
Kudüs’te patlamalar duyuldu ve bölge sakinleri uyarı mesajları aldı. Aynı zamanda Bahreyn’de de sirenler çalarken, Katar, ülkesine doğru yönelen füzelerin engellendiğini bildirdi. Birleşik Arap Emirlikleri, insansız hava araçları ve füze saldırıları olduğunu duyururken, Suudi Arabistan’da ise geçici bir tehdit durumu ilan edildi. Ateşkesin kapsamına ilişkin çelişkili yorumlar da gerginliği artırdı. İsrail, ABD’nin girişimini desteklediğini belirtse de, anlaşmanın Lübnan’ı kapsamadığını vurguladı. Pakistan ise ateşkesin “Lübnan da dahil olmak üzere her yerde” geçerli olması gerektiğini savunuyor. İsrail güçlerinin Güney Lübnan’daki Baraachit kasabasını bombaladığı yönündeki haberler, belirsizliği daha da derinleştirdi.
Hormuz Boğazı ve Petrol Piyasaları Üzerindeki Etkisi
Anlaşmanın kilit unsurlarından biri, dünya petrol arzının önemli bir bölümünün geçtiği Hormuz Boğazı’nın yeniden açılmasıdır. İran ve Umman, ateşkes süresince bu boğazı kullanan gemiler için ücretlendirme yapılacağını duyurdu. Ateşkesin duyurulmasıyla birlikte finansal piyasalar da hemen etkilendi. Petrol fiyatları varil başına yaklaşık 90 dolara düşerken, Amerikan petrolü WTI yaklaşık %13’lük bir düşüşle 100 doların altına geriledi. Asya borsaları da belirgin artışlarla tepki verdi ve yatırımcılar bunu enerji tedarikindeki aksama riskinin azalması olarak yorumladı.
Teheran’daki Protestolar ve Toplumsal Tepkiler
Ateşkesin duyurulması, İran toplumunda net bir şekilde karşılanmadı. Teheran’da, ABD ve İsrail’e karşı sert bir tutum savunanlar tarafından protestolar düzenlendi. Göstericiler, anti-Amerikan ve anti-İsrail sloganları attı ve her iki ülkenin bayraklarını yaktı. Aynı zamanda, İran’ın dini lideri Ayetullah Hameney’in ateşkesi durdurma emri verdiği, durumun kontrol altında tutulmaya çalışıldığını ve varılan anlaşmanın uygulanmaya konulmaya çalışıldığını gösteriyor.
ABD-İran Müzakereleri ve Olası Islamabad Toplantısı
Olayların arka planında, ABD ve İran arasında doğrudan görüşmelerin hazırlıkları devam ediyor. Gayri resmi bilgilere göre, delegasyonların ilk toplantısı önümüzdeki cuma günü Islamabad’da yapılabilecek. Amerikan yönetimi, müzakereler için bir zemin oluştuğunu vurgularken, nihai kararların henüz alınmadığını belirtti. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD’nin askeri eylemleri ve diplomatik baskısının İran’ı taviz vermeye, özellikle de Hormuz Boğazı’nın açılmasına zorladığını vurguladı. Ancak, görüşmelerin devam ettiğini ve daha fazla anlaşma gerektirdiğini de ekledi.
Kaynak : GazetaPrawna
