Polonya Kamu Denetçiliği Kurumu (RPO), engelli bireylerin PFRON (Engellilerin Rehabilitasyonu Devlet Fonu) aracılığıyla yararlandığı rehabilitasyon tatili desteklerinde ciddi usulsüzlükler ve belirsizlikler tespit edildiğini bildirdi. Birçok yerel yönetim, yasal düzenlemelerin üzerinde ek koşullar getirerek bazı grupları destek sisteminden dışlıyor ve başvurulara yönelik kararları idari bir karar niteliğinde sunmuyor. RPO, bu durumun ayrımcılığa yol açtığını belirterek, Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’ndan sürecin şeffaflaştırılması ve yasal güvencelerin sağlanması adına acil müdahale talep ediyor.
Rehabilitasyon Tatili Nedir?
Rehabilitasyon tatilleri, en az 20 katılımcıdan oluşan gruplar halinde gerçekleştirilen ve en az 14 gün süren programlardır. Katılımcıların engel türlerine göre özel olarak hazırlanan bu programlar, uzman kadrolar eşliğinde stasyoner veya stasyoner olmayan formatlarda yürütülmektedir. Bu tatiller, bireysel tıbbi rehabilitasyona odaklanan sanatoryum uygulamalarından farklı olarak, sağlık iyileştirmesinin yanı sıra sosyal entegrasyonu, kişisel gelişimi ve bağımsız yaşam becerilerini desteklemeyi amaçlamaktadır.
İdari Karar Sorunu ve Yasal Belirsizlik
Yasalar uyarınca, bölgesel aile yardım merkezlerinin başvuru sonuçlarını 7 gün içinde bildirmesi gerekmektedir. Ancak RPO, bu bildirimlerin birçoğunun idari karar niteliği taşımadığını ve bu nedenle başvuru sahiplerinin etkili bir şekilde itiraz etme haklarının engellendiğini vurgulamaktadır. RPO, sürecin muğlak bir yazı ile değil, yasal itiraz yollarını açıkça belirten resmi bir idari kararla sonuçlandırılması gerektiğinin altını çizmektedir.
Yerel Yönetimlerin Keyfi Uygulamaları
Sistemin en büyük sorunu, yerel yönetimlerin ilgili yönetmeliğin dışında tuttuğu ek şartları öne sürerek destekleri kısıtlamasıdır. Bazı merkezler, yalnızca belirli yaş gruplarına (örneğin 16 yaş altı veya 24 yaş altı öğrenciler) öncelik vererek, ağır veya orta dereceli engeli olan diğer grupları tamamen dışlamaktadır. İdari mahkemeler; Gliwice (2017) ve Gdansk (2020) kararlarında, fon eksikliğinin doğrudan bir reddetme gerekçesi olamayacağını ve yerel uygulamaların yasal mevzuatla çelişmemesi gerektiğini defalarca teyit etmiştir.
RPO’nun Çözüm Önerileri
RPO Başkanı Marcin Wiącek, fonların sınırlı olduğunun farkında olmakla birlikte, dağıtımın şeffaf ve hukuka uygun olması gerektiğini savunmaktadır. Bu kapsamda, Bakan Agnieszka Dziemianowicz-Bąk’a yapılan çağrıda, mevcut bütçenin artırılması ve tüm engelli bireylerin yaş, öğrenim durumu veya engel derecesi gözetilmeksizin eşit haklara sahip olmasını sağlayacak yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi talep edilmektedir.
Kaynak : GazetaPrawna
