Gazeta.pl, litre sistemindeki kaucjaya (depozit) dair uluslararası tartışmalara odaklanıyor. Soru, yabancı firmaların bu sistem aracılığıyla avantaj mı sağlayacağı, “małpki” (çevrimiçi promosyon şişeleri) gibi ürünlerin niçin muaf tutulduğu ve alkollü içecek şişelerinin kaucja kapsamısı dışında kalmasının nedenleri üzerine dönüyor. Türkçe’de bu konuyu Anita Sowińska ile gerçekleştirdiği röportajda anlattı; Sowińska, çevre ve atık yönetimi konularından sorumlu Cumhurbaşkanı Vice Climate Bakanı olarak, atık yönetimi sisteminde yapılacak değişiklikleri ve bu değişikliklerin farklı sektörler üzerindeki etkilerini açıklıyor. Makale, sistemin adil mi, katılımcıların hakları ve toplumsal etkileri gibi çeşitli açılardan eleştirileri içeriyor.
45 % PET Şişe Çevreleniyor, Depos sistemi 90 % Üretimi Artırıyor
Polonya Konsolosu ve İklim İçişleri Bakanı Anita Sowińska, mevcut durumda PET şişelerin yaklaşık 45 %‘inin seçici toplanıp geri dönüştürüldüğünü belirtti. Buna karşılık, meyve ve kahve suyu gibi kaucyo sisteminde 90 % üst düzeyde geri dönüşüm gerçekleşiyor ve bu, geri dönüşümlü ambalaj üretiminde iki kat fazla hammadde, iki kat daha fazla atık ve iki kat daha az yanma anlamına geliyor.
Böylece ülke, atık atarak sağlık ve çevreye duyarlı ekonominin potansiyelinden yararlanma fırsatı buluyor.
Yatay Mağaza Ağının Zevki: Kiloylara Yüzey Kısavi
Şu an geçiş periyodunda, “kayıtlı” şişe toplama noktalarına sabır gerektiği vurgulandı. Raporlara göre, kiloylarca mağaza toplama sistemine katılmış durumda. Anita Sowińska, ithalatçıların uygulama sürecinde yaşadıkları zorluktan, boş şişeleri atarken şişelerin ağır doldurulmuş hallerini evlerine taşıma zorunluluğundan bahsetti. Bu durumda, tüketicilerin akıllı tüketim alışkanlığını sürdürmeleri gerektiği amaçlandı.
Kötü Çalışmaların Önüne Geçin: Şişeleri Zırtmayın
Şişelerin üzerindeki kaucyo padin düzenli taranabilmesi için şişeler düzenli ve bütün olarak bırakılmalı. Boş şişelerin çarpıtıldığı görüntü, hatalı tarama yerine erişime engeller.
“Yapılan görüşmelerde mağazaların, boş şişe ile dönüş ancak dolu durumlarda taşınması nedeniyle eğer aynı şişe boşu ile gelse, taşıma zorunluluğu üzerinde maliyet üstlenmiştir” ifadesi, Anita Sowińska tarafından sunuldu.
Yasal Düzenlemeler: Bir Aylak/Bu Adımla, ROP’ı Dahili Pireleşmesi
2023 yılında, depozito sistemiyle ilgili düzenlemelerin daha kapsamlı bir şekilde yürürlüğe girmesine yönelik çalışılmaya başlandı. Anita Sowińska, “Planlanan sistemi genişleterek tek seferlik cam ambalajların da alınması düşünülebilir, fakat geniş çaplı konsültasyonlar izlenir” dedi. Bunun yanı sıra, standart çokbahane ambalajları “güçlü kitlemlendirmek” de strategiler arasında.
Burada “Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (ROP)” uygulaması, üreticilerin atık yönetim maliyetlerini üstlenmesi gerektiğini vurguluyor. Bu sayede, üreticiler ürün madenciliği ve geri dönüşüm sürecini optimize ederek, vatandaşlardan atık yönetimi maliyetlerini alma riskini azaltacak.
Ekonomik ve Çevresel Adalet: Tedarik Zincirinin Yükümlülükleri
Şu anki yapı itibariyle, atık yönetimi maliyetleri “azgörünme” biçiminde tüketicilere yansımakta. Anita Sowińska, “Hangi üreticinin ürünündeli, dolayısıyla aynı düşük zamanda, PAKETTIRİNALER hangi bölgede, işletme, tutmayı bekliyoruz” şeklinde buldu. Bu yasalar, üreticiden iade edildiği sera giderlerini azaltmayı, ambalaj tasarımını daha sürdürülebilir kılmayı hedefliyor.
Analizlere göre, bu yapının tüketim başına “bir şeyin altı seneye kadar yüzde verilebilir”. Bu durum, bina ve atık yönetim maliyetleri dengesiyle birlikte, “kullanıma göre’” konudur.
