Polonya parlamentosu, 2026 yılında Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) ve Trybunał Konstytucyjny (TK) için istenen bütçeden daha düşük ödenek belirledi. KRS, daha önce Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği hükümleri tekrarlayan 2026 bütçe yasasını “ikincil olarak anayasaya aykırı” gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’ne şikayet etti. Kurum, bütçe kesintisinin yargı organlarını faaliyetlerini durdurmaya zorlamak amacıyla bir baskı aracı olduğunu savunuyor.
Geçmiş Yıla Benzer Bir Karar
Geçen yıl olduğu gibi, parlamento 2026 yılında da Krajowa Rada Sădownictwa ve Trybunał Konstytucyjny’nin devlet bütçesinden taleplerinden daha az para almasına karar verdi. 2025 yılı bütçe yasasını Anayasa Mahkemesi’ne şikayet eden cumhurbaşkanına, adalet mahkemesi haklı bulundu (6 Mayıs 2025 tarihli TK kararı, K 2/25 dosya no). Bu yılki bütçe kaynaklarının dağıtımına ilişkin düzenlemeler, devlet başkanının yanı sıra KRS de şikayet etti. Mahkemenin internet sitesinde, KRS’nin hazırladığı başvuru yayınlandı.
İkincil Anayasasızlık İddiası
KRS, başvurusunda Mayıs ayındaki Anayasa Mahkemesi kararına atıfta bulunarak, aynı hükümleri zaten mahkeme tarafından sorgulayan bu yılki yasanın “ikincil olarak anayasaya aykırı” olduğunu savunuyor. “Meclis, başvurulan yasanın Krajowa Rada Sădownictwa ve Anayasa Mahkemesi’nin bütçesini, bu anayasal devlet organlarının görevlerini yerine getirmeyi zorlaştırıcı veya imkansız kılacak şekilde kasıtlı olarak tekrar kısıtladı” – başvurunun gerekçesinde okunuyor.
KRS, Danışma ve Anayasa Mahkemesi’nin bütçe özerkliği ilkesinin kamu finansları kanunundan geldiğini hatırlatıyor. Bu kanun, maliye bakanını bu kurumların sundukları haliyle bütçe tasarısına gelir ve giderlerini dahil etme zorunluluğu getiriyor. “Bu, yargı ve mahkemelerin bağımsızlığını ve yargıçların tarafsızlığını korumak içindir – bu nedenlerden dolayı, yargı bağımsızlığı ve yargıçların tarafsızlığı koruyucusu kurum olarak Krajowa Rada Sădownictwa’ya bütçe özerkliği verilmesi benzer nedenlerle gerekçelendirilmelidir” – vurgulandı.
Bütçe Kesintisinin Etkileri
KRS’nin Anayasa Mahkemesi’ne yaptığı başvurunun yazarı, kendisine tahsis edilen kaynakların önemli ölçüde azaltılmasının (talep edilen 34.389 bin zł’den 26.748 bin zł’ye) “anayasal ve yasal yetki ve yükümlülüklerin yerine getirilmesinden” oluşan çalışmalarını finanse etmeyi imkansız kıldığını belirtiyor. Danışma, yükümlülük düzeyinin değişmediğini ve bu nedenle mevcut toplantı temposunu sürdürmenin gerekliliğini açıklıyor. Bu da, devlet bütçesinden KRS çalışmalarına ayrılan harcama limitlerinin “bu organın faaliyeti ve ona anayasal olarak verilen görevlerin yerine getirilmesi için yeterli olmadığını” savunmasını gerektiriyor.
Baskı Aracı Olarak Nitelendiriliyor
Başvuruda, şikayet edilen bütçe yasasının, “Anayasa Mahkemesi’nin yargı faaliyetleri üzerinde baskı uygulamak için bir araç” olarak nitelendirildiği, devlet bütçesinden “bu anayasal organın görevlerini yerine getirmek için yeterli olmayan miktarda” kaynak tahsis ettiği de okunuyor.
KRS, kendisi ve Anayasa Mahkemesi’nden kaynakları alarak bu organların faaliyetini durdurmaya zorlamak amacıyla, senatör Kazimierz Klein’in 12 Aralık 2025 tarihinde bütçe ve kamu finansları komisyonu toplantısında yaptığı konuşmayı gerekçe olarak sunuyor. Konuşmasından, KRS ve TK için kaynakları kısıtlayan düzeltmenin önceden düşünüldüğü, nedeninin ise hem TK hem de KRS’nin görevleri doğru yerine getirmemesi, üyelerinin şüphe uyandırması ve bu kurumlara konulan gereklilikleri karşılamaması sonucuna varılıyor. “Elbette, gelecek yıl her iki kurumda da durumun düzeltilmesi durumunda, ücretler ve bu kurumların tutulması için diğer bütçe kaynaklarından kaynaklar bulunabilir” – diyen Klein. KRS’nin başvurusunda ise, “Danışma, düzeltmenin yasa dışı eylemlerden kaynaklandığı, kaynakları alarak anayasal organların faaliyetini durdurmaya zorladığı için değişiklikleri kabul edemez. Bu, düzeltmenin yazarının gerekçesinde açıkça belirtilmiştir” deniyor.
Kaynak : GazetaPrawna