20. yüzyılın Polonyalı Yahudi bestecisi Mieczysław Wajnberg, 1939’da Polonya’dan kaçarak Sovyetler Birliği’ne yerleşti. En bilinen eseri ‘Pasażerka’ operası, İngiliz yönetmen David Pountney tarafından 2010’da Bregenz Festivali’nde yeniden sahneledi. Bu yapım mart ayında Varşova Ulusal Opera’da son kez gösterilecek. Bestecinin yaşamı ve mirası, Wajnberg Enstitüsü’nün oluşturduğu dijital portal üzerinden araştırılabilir.
Mieczysław Wajnberg: Unutulan Bir Besteci
Mieczysław Wajnberg, 20. yüzyılın Polonyalı Yahudi bestecisi olup, 1939 yılında Polonya’dan kaçarak Sovyetler Birliği’ne sığındı. Burada vatandaşlık aldı ve hayatının sonuna kadar Moskova’da yaşadı. 21. yüzyıl başında unutulan besteci, müzik dünyasının elit üyelerindendi. Arkadaşı Dmitri Şostakoviç, Stalinist temizlikler sırasında 1953’te Lubyanka hapishanesine gönderilen Wajnberg’i kurtarmasına yardım etti. Wajnberg, Varşova’ya 1966’da Varşova Sonbaharı festivali için bir kez daha döndü ancak senfonisi festivalde icra edilmedi. Besteci, “Lecą Żurawie” gibi filmler için de beste yaptı.
Operada Geri Dönüş: ‘Pasażerka’
1960’larda Wajnberg’in en tanınmış eseri opera “Pasażerka” ortaya çıktı. Libretto, Zofia Posmysz’in “Pasażerka” adlı radyosu ve romanı üzerine kurulmuştur. En bilinen film uyarlaması Andrzej Munk’un yönetmenliğindedir. Opera, Auschwitz toplama kampının eski mahkumuyla, kampın gardiyanı olan bir SS kadını arasında bir gemideki karşılaşmayı anlatır.
Günümüzde opera, İngiliz yönetmen David Pountney tarafından yeniden sahnelemeye başlandı. Yönetmenin yapımının prömiyeri 2010 yılında Bregenz Festivali’nde yapıldı. O günden bu yana opera Tel Aviv Operası dahil çeşitli ülkelerde icra edildi. Varşova’da “Pasażerka”, Varşova Büyük Tiyatrosu – Ulusal Opera sahnelerinde birkaç kez sahnelendi. Mart ayında Pountney’in “Pasażerka” yapımı, bu tiyatroda son kez gösterilecek.
Wajnberg’in Evreni: Dijital Miras
Wajnberg’in yaşamı, ailesi ve mirası, Mieczysław Wajnberg Enstitüsü tarafından oluşturulan www.mieczyslawweinberg.com ve www.mieczyslawwajnberg.com adresli portal üzerinden incelenebilir. “Uniwersum Wajnberga” adlı bu platform, ücretsiz erişime açıktır.
Mieczysław Wajnberg Enstitüsü Başkan Yardımcısı Aleksandra Demowska-Majewska, “Portal araştırmacılar tarafından bestecinin yaşamı, eserleri ve eserlerinin kabulü hakkında bilgilerle dolduruldu. İnteraktif harita üzerinden bestecinin ziyaret ettiği, yaşadığı yerler, 21. yüzyılda operalarının prömiyerleriyle bağlantılı lokasyonlar, eserlerini araştıranların yaşadığı bölgeler ve adına festivaller düzenlenen yerler takip edilebilir” diyor.
Maria Sławek, “Anlatım haritası üzerinden Wajnberg’in yaşamı ve mirası olarak ayrılmış şehirler arasında gezinti sağlanacak. Site Polonyaca ve İngilizce mevcuttur” diye ekliyor.
Sławek, “Portal üzerinden şu an Wajnberg ile meşgul olan kişilerle tanışmak mümkün. Bazıları onlarca yıldır bu işi yürütüyor. Wajnberg’in ölümünden sonraki otuz yıl içinde bu besteci hakkındaki bilincimizin ne kadar inanılmaz bir yol katettiğini bize göstereceği umudundayım. Polonya’da öldüğünde tanınmamıştı, Batı’da bilinmiyordu ve Sovyetler Birliği’nde unutulmuştu. Ne mutlu ki, vefatından ölümünün 30. yıldönümüne kadar, çok sayıda kişi onun anısını canlandırmak için çaba gösterdi” diye konuştu.
Kaynak : GazetaPrawna