Miras, vefat kişinin malvarlığının diğer kişilere geçmesidir ve Medeni Kanun hükümlerince düzenlenir. Yasal miras, mirasçının belirlenmemesi veya mirasçının mirası reddetmesi durumunda devreye girer. Bu durumda, vefat kişinin akrabalarının kanuni sırasına göre mirasçı belirlenir.
Mirasın Tanımı ve Yasal Mirasın Geçerli Olduğu Durumlar
Miras, vefat kişinin malvarlığının diğer kişi veya kurumlara intikali sürecidir. Bu süreç, Medeni Kanun hükümleriyle tamamen düzenlenir. Mirasın alınması, yasal veya vasiyetname yoluyla olabilir; ancak vasiyetname yaygın olarak kullanılmadığından, uygulamada en sık yasal miras devreye girer.
Yasal Mirasın Tüm veya Bir Kısmı İçin Geçerli Olması
Yasal miras, mirasın tamamını veya bir kısmını kapsayabilir. Mirasın bir kısmı için yasal miras geçerli olur, vefat kişi bu kısım için mirasçı belirlememişse veya mirasçı miras kabul etmiyorsa. Mirasın tamamı için ise “vefat kişi mirasçı belirlememişse veya belirlediği mirasçılar miras kabul etmiyorsa” (Medeni Kanun 929/2 maddesi) durumunda geçerlidir.
Birinci Sırada: Eş ve Çocuklar
Miras hakkı, vefat kişinin hayatta olan akrabalarına ile ölmeden hamile kalan çocuğa (canlı doğması kaydıyla) aittir. Miras sırası, vefat kişiyle olan akrabalık derecesine göre belirlenir. Medeni hukuk, zayınlık (çocuk ve torunlar) ve yukarı akrabalık (ebeveyn, dede) ayrımı yapar. Evlat edinilmiş çocuklar, biyolojik çocuklarla eşit haklara sahiptir.
Mirasın birinci sırasında, vefat kişinin çocukları ve eşi çağrılır. Genellikle eşit paylaşırlar; ancak eşin payı mirasın dörtte birinden az olamaz.
İkinci Grup: Ebeveynler ve Kardeşler
Çocuk olmayan evlilikte, vefat eşinin tüm malvarığının sağ kalan eşe geçtiği yaygın bir yanılgıdır. Kanun uyarınca, çocuk yoksa miras eş ve ebeveynlere kalır. eş mirasın yarısını alır, kalan yarıs ebeveynler arasında paylaştırılır. Babalık belirlenmemişse, miras eş ve anne eşit parçalara ayrılır.
Çocuk ve eş yoksa miras ebeveynlere kalır. Bir ebeveyn hayatta değilse, payı kardeşlere geçer. Kardeş ve onların torunları yoksa, vefat kişi evliyse miras tamamen eşe kalır.
Yakın Akraba Olmaması Durumunda Mirasın Akıbeti
Çocuk, eş, ebeveyn ve kardeş yoksa miras dedelere geçer. Dedeler eşit paylaşırlar. Miras açılmadan vefat eden bir dedenin payı, onun çocuklarına kalır; çocuk yoksa diğer dedeler arasında paylaştırılır.
Belediye ve Devlet Açısından Son Çare: Mirasın Devralınması
Yasal mirasçı veya vasiyetname yoksa, miras son ikametgâhına göre yetkili belediyeye kalır. Son ikametgâh belirlenemezse veya vefat kişi yurtdışında yaşıyorsa miras Devlet Hazinesi’ne geçer.
Boşanma ve Ayrılık: Eşin Mirastan Çıkarılması
Miras hukuku, eşin mirastan çıkarılacağı durumları öngörür. Vefat öncesi eşe karşı kusurlu boşanma veya ayrılık davası açılmışsa ve bu dava haklı bulunursa, eş mirastan çıkarılır. Bu karara karşı, eşle birlikte miras olan diğer mirasçılar dava açabilir. Dava, mirasın açıldığı haberi alan altı ay içinde veya miras açılış tarihinden itibaren bir yıl içinde sunulmalıdır.
Kaynak : GazetaPrawna