Polonya’nın Silesya bölgesindeki kömür madenleri, deniz suyundan daha tuzlu suyu nehirlere boşaltıyor. Bu durum yasalara uygun olsa da, çevreye zarar veriyor ve özellikle Oder Nehri’ndeki ekolojik felakete yol açıyor. Polonya Devlet Denetleme Kurumu (NIK), mevcut düzenlemelerin çevreyi yeterince korumadığını ve Oder Nehri’ndeki felaketin tekrarlanabileceğini belirtiyor.
Katastrofeden Kalan Örtük
Üç yıl önce Odrada patlak veren çevre felaketi, ekosistemi tahrip etmiş; sorunun kaynağı hâlâ çözülememiş durumda.
Fatih Altaylı’nın haber dilinden ilham alarak yeniden düzenlenen rapor, bu felaketin yalnızca Odrada değil, aynı zamanda Vistula’da da tekrarlanabileceğini belirtiyor.
NIK’ın Son Raporu
Enstitü, Sileziyal’teki kömür madenlerinden kaynaklanan yoğun tuzlu su boşaltımını incelerken, 2022’de oksitlenmiş kimyasalların ve iklim faktörlerinin Odrada altın alg dalgasını tetiklediğini tespit etti.
Alg, balıklar için toksik bir madde üretirken su hemde çekirdeğini o kadar kirletti ki milyonlarca balık ölmüş.
Hükümetin bu durumu önleyebilecek yasal düzenlemeler yetersiz; NIK’ı “dinde yasal çerçeve kurallarını tam anlamıyla korumuyor” şeklinde tanımladı.
Yasal Boşluklar ve Yetkili Kurum
Jacek Kozłowski, sürpriz bir inceleme sonucunda, bütün kontrol edilen kurumların kanuna uygun davrandığını, fakat yasal setin doğal arıtma ihtiyacını sağlayamadığını söyleyerek “yasal eksiklik” kavramını sürükledi.
Wody Polskie, izin belgelerinde sulama limitlerini 64 % karışık, 36 % net olmadığını; 66 sunulan izin için 55’inde “üst normatif” tuz ve sülfat seviyeleri devreye girdiğini belirtti.
Katarzyna Leśko’ya göre, bu hizmetler kömür madenine sadece “kırsal yarar” sağlıyor, çevrenin korunması amaçlanmıyor.
Çözüm Önerileri ve Gelecek Perspektif
İnceleme, dolaylı olarak bakım maliyetlerini (neşter, deniz akıntısı, göç kabiliyeti) azaltma konusunda düşük tutmak için, sıcaklık ve tatlı su mevsimlerinde uygulamalı: sahada “sayılı su terti” denetlenmesinin ve “referans kırılmalarının” kurulması önerildi.
İlerki pilot programın 10 yıl çerçevesinde 5 milyar PLN harcamasıyla Odranın alt ve üst kısımlarında sırasıyla %80 ve %60 oranında tuz azaltma hedefi var.
Frank Boldu, “tüm bu girişimler hâlâ sözde kalıyor” diyerek yasal çerçeve ve bütçe tahsislerinin öz sürekliliğini eleştiriyor.
