Polonya Ulusal Bellek Enstitüsü (IPN) Başkanlığı için yapılan değerlendirmelerde, on aday mülakata alındı. Kolej tarafından önerilen adayın ismi, Sejm Marsalı’na iletilmesinin ardından akşam saatlerinde açıklanacak. Süreç, eski Başkan Karol Nawrocki’nin Cumhurbaşkanı seçilmesi nedeniyle yeniden başlatılmıştı.
IPN Başkan Adayları Mülakata Alındı
Polonya Ulusal Bellek Enstitüsü (IPN) Koleji, Salı günü IPN Başkanlığı için adaylık başvurusunda bulunan on kişiyi mülakata aldı. Mülakatlar, adayların değerlendirilmesinin ikinci aşamasını oluşturdu.
Adaylar Kimler?
Mülakata katılan adaylar arasında Dr. hab. Przemysław Benken, Dr. Leszek Buller, Dr. Tomasz Ceglarz, Dr. Aldona Dydek, Dr. Arkadiusz Kazański, Dr. Marek Kołłątaj, Dr. Maciej Kossowski, Dr. Joanna Napierała, Dr. Emilian Prałat ve Dr. Mateusz Szpytma yer aldı.
Mülakat Süreci
Adaylar, IPN’deki çalışmaları ve gelecek için planladıkları konseptleri 10 dakikalık sunumlarla anlattılar. Ardından Kolej üyeleri, adaylara 20 dakika boyunca sorular yöneltti. Mülakatların bu bölümü kamuya açık olarak gerçekleştirildi.
Adayların Vurguladığı Konular
Adaylar, Polonya tarihinin yurt dışında yeterince tanıtılmadığını ve genç nesillere ulaşmanın önemini vurguladılar. Ayrıca, IPN’deki düşük maaşların yüksek personel devir hızının nedeni olduğunu ve kurumun araştırmacılar için cazibesini yitirdiğini belirttiler.
Oylama ve Karar Süreci
IPN Koleji, gizli oylama ile Başkan adayı belirleyecek. Adaylardan hiçbiri ilk oylamada salt çoğunluğu elde edemezse, en çok oy alan iki aday arasında ikinci bir oylama yapılacak. İkinci oylamada da salt çoğunluk sağlanamazsa, yarışma sonuçsuz sayılacak ve yeniden başlatılacak.
Son Karar Sejm’de
Karar aşamasında seçilen aday, Sejm Marsalı’na iletilecek. IPN Başkanı’nın atanması kararı ise Senato’nun onayıyla Sejm tarafından verilecek.
Yeniden Başlayan Süreç
Bu, IPN Başkanlığı için yapılan ikinci yarışma. Önceki yarışma, 2021 yılından beri görevde olan Dr. Karol Nawrocki’nin Cumhurbaşkanı seçilmesi nedeniyle gerekli hale gelmişti. Ekim 2025’te yapılan ilk yarışmada, mevcut Başkan Yardımcısı Dr. hab. Karol Polejowski önerilmiş ancak Sejm’de yeterli oyu alamamıştı. Bu durum, sürecin yeniden başlamasına neden oldu.
Başkanın Yetkileri ve Görev Süresi
IPN Başkanı, beş yıllık bir görev süresi boyunca devlet organlarından bağımsız olarak görevini yürütür. Aynı kişi, üst üste iki dönemden fazla başkanlık yapamaz. Yasa ayrıca, IPN Başkanı’nın Sejm’in onayı olmadan cezai sorumluluğa tabi tutulamayacağını veya özgürlüğünden mahrum bırakılamayacağını belirtiyor. Ancak, suçüstü yakalanma veya soruşturmanın düzgün yürütülmesi için tutuklama gibi istisnalar bulunmaktadır.
Geçmiş Başkanlar
IPN Başkanlığı görevini daha önce Leon Kieres, Janusz Kurtyka, Łukasz Kamiński, Jarosław Szarek ve Karol Nawrocki yürüttü.
Başkanlık Görevleri ve Nitelikler
IPN Başkanı’nın yetkileri, Enstitü Yasası ile belirlenmiştir. Adayların yüksek ahlaki değerlere sahip olması ve IPN’nin çalışmalarında faydalı olacak bilgi birikimine sahip olması gerekmektedir. Ayrıca, Enstitü Yasası, lustration yasaları, savcılık, arşivler ve savaş mezarları ile ilgili mevzuata hakim olmaları beklenmektedir. Adayın tarihçi olması zorunlu değildir, ancak en az doktora derecesine sahip olması ve komünist güvenlik güçleriyle işbirliği yapmamış olması gerekmektedir.
Siyasi Bağlantılar ve Ek Görevler
IPN Başkanı, bir siyasi parti veya sendikaya üye olamaz (eğer üye ise, üyelikten ayrılmaya istekli olması gerekir). Ayrıca, bir üniversitede profesörlük yapma dışında başka bir mesleki faaliyet yürütmesi veya milletvekili veya senatörlük görevi üstlenmesi de yasaktır. IPN Koleji üyesi olan kişilerin de IPN Başkanı adayı olmaları mümkün değildir.
IPN’nin Misyonu ve Yapısı
Polonya Ulusal Bellek Enstitüsü, 1917-1990 yılları arasındaki Polonya tarihini inceleyen en büyük bilimsel ve arşivsel kurumdur. Enstitü’nün misyonu, II. Dünya Savaşı ve sonrasında Polonya halkının yaşadığı kayıpları ve zararları hatırlamak, Nazizm ve Komünizm ile mücadeledeki vatanseverlik geleneklerini yaşatmak ve Polonya’nın bağımsızlığı için çalışan vatandaşların eylemlerini onurlandırmaktır. Ayrıca, barışa, insanlığa ve savaş suçlarına karşı suçları soruşturmak ve insan haklarını ihlal eden devletlere karşı tazminat sağlamakla görevlidir.
IPN, yaklaşık 610 milyon złoty bütçeye ve 2500 çalışana sahiptir. Enstitü bünyesinde Tarih Araştırmaları Bürosu, Polonya Halkına Karşı İşlenen Suçları Soruşturan Ana Komisyon, IPN Arşivi, Lustration Bürosu, Arama ve Tanımlama Bürosu, Mücadele ve Şehitliği Anma Bürosu ve Ulusal Eğitim Bürosu bulunmaktadır.
Kaynak : GazetaPrawna
