Polonya Yüksek Mahkemesi’ne bağlı Sorumluluk Odası, iki disiplin soruşturmasında “hakim bağımsızlığı testi” yapılmasını talep eden savunma başvurularını reddetti. Kararın gerekçesi, Anayasa Mahkemesi’nin bu tür testleri anayasaya aykırı bulduğu Şubat ayı kararında yatıyor. Reddedilen başvurular, hakimlerin atanma süreçleri ve sonrasındaki tutumları üzerinden bağımsızlık ve tarafsızlıklarının değerlendirilmesini içeriyordu.
Hakim Bağımsızlığı Testi Başvuruları Reddedildi
Polonya Yüksek Mahkemesi’ne bağlı Sorumluluk Odası, Çarşamba günü, iki disiplin soruşturması kapsamında yapılan “hakim bağımsızlığı testi” taleplerini içeren savunma başvurularını dikkate almadı. Yüksek Mahkeme, bu kararın gerekçesini, Anayasa Mahkemesi’nin Şubat ayında aldığı ve bu tür testleri anayasaya aykırı bulan karara dayandırdı.
Başvuruların İçeriği ve Demendecki Faktörü
Ret edilen her iki başvuru da, bir hakimin bağımsızlık ve tarafsızlık gerekliliklerini yerine getirip getirmediğinin, atanma süreci ve sonrasındaki eylemleri dikkate alınarak incelenmesini talep ediyordu. Başvurular, 2017 sonrası Yüksek Mahkeme’ye atanan Tomasz Demendecki’nin, iki disiplin soruşturmasında yer alan bir kadroya atanması üzerine yapılmıştı.
Yüksek Mahkeme’nin Kararı ve Anayasa Mahkemesi’ne Atıf
Çarşamba günü yapılan açıklamada, Yüksek Mahkeme Hakimi Mariusz Załucki tarafından verilen ret kararının gerekçesinde, Anayasa Mahkemesi’nin kararının vurgulandığı belirtildi. Yüksek Mahkeme’nin açıklamasında, “Yüksek Mahkeme, başvurunun reddinin gerekçesinin, Anayasa Mahkemesi’nin 25 Şubat 2026 tarihli kararında, hakim bağımsızlığı ve tarafsızlığı testi olarak adlandırılan, bir hakimin statüsünü incelemeye yönelik ayrı ve özel bir prosedürün anayasaya aykırı bulunması olduğunu belirtti” ifadelerine yer verildi.
Dalkowska Davası ve Anayasa Mahkemesi’nin Gerekçesi
Anayasa Mahkemesi, Şubat ayında, NSA (İdari Mahkemeler Yüksek Mahkemesi) hakimi, KRS (Ulusal Yargı Konseyi) üyesi ve 2021’e kadar Adalet Bakan Yardımcısı olan Anna Dalkowska’nın anayasal şikayeti üzerine karar vermişti. Dalkowska, bir davadan çekilmesi talebinin reddedilmesi üzerine Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuş ve hakim bağımsızlığı ve tarafsızlığının incelenmesine ilişkin yasa hükmünün anayasaya aykırı olduğunu iddia etmişti. Anayasa Mahkemesi Hakimi Stanisław Piotrowicz, söz konusu hükmün, “hakimin bağımsızlığının yalnızca atanma koşulları temelinde soyut bir şekilde sorgulanmasına” izin verdiği gerekçesiyle “anayasal olarak kabul edilemez” olduğunu savunmuştu. Ayrıca, hakimlerin kendi atamalarının bağımsızlığını yargısal süreçlerle karşılıklı olarak denetlemesinin, “bağımsızlık ilkesiyle çeliştiği ve başkanın yetkilerinin ciddi şekilde ihlal edildiği” değerlendirmesinde bulunulmuştu.
Yüksek Mahkeme’nin Tutumu ve Sejm’in Kararı
Yüksek Mahkeme’nin Çarşamba günkü açıklamasında, Anayasa Mahkemesi’nin kararının, İdari Mahkemelerin Düzeni Yasası kapsamında verildiği ancak bu yasanın düzenlemelerinin, Yüksek Mahkeme Yasası’nda da uygulanan benzer hükümler içerdiği belirtildi. Açıklamada, “Mahkeme, esasen anayasaya aykırı bulunan bir çözümü tekrarlayan yasal normları uygulayamaz, çünkü bu durum Anayasa Mahkemesi kararının etkisini aşmaya ve Anayasa’nın üstünlüğü ilkesini ihlal etmeye yol açacaktır. Normatif mekanizmanın aynı olması, anayasal değerlendirmenin etkilerinin Yüksek Mahkeme Yasası’ndaki hükümlere de uygulanmasını haklı çıkarır” denildi. Mart 2024’te kabul edilen bir karar ile Sejm (Parlamento), kamu otoritesinin Anayasa Mahkemesi kararlarını dikkate almasının, bu organlar tarafından hukuk ilkesinin ihlali olarak kabul edilebileceğini vurgulamıştı. Sejm ayrıca, Anayasa Mahkemesi’nde görev yapan Jarosław Wyrembak ve Justyn Piskorski’nin hakim statüsünü tanımamıştı. Bu kararın ardından Anayasa Mahkemesi kararları Resmi Gazete’de yayımlanmamaya başlandı.
Kaynak : GazetaPrawna