Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin Ceza Muhakemesi Kanunu (Kpk) değişikliklerine yönelik vetosu, Polonya Sejm’inde (Parlamento) oylanacak. Adalet Bakanı Waldemar Żurek, oylamanın hukukun üstünlüğünü savunanlar ile mevcut sistemi korumak isteyenler arasında bir sınav olacağını belirtti. Değişiklikler, yasa dışı delillerin kullanımının yasaklanması ve geçici tutukluluk sürelerinin kısaltılması gibi konuları içeriyor. Cumhurbaşkanı Nawrocki, vetosunu yeni düzenlemelerin ceza soruşturmalarını zorlaştırabileceği ve vatandaşların güvenliğini tehlikeye atabileceği gerekçesiyle açıkladı.
Cumhurbaşkanı Nawrocki’nin Veto Kararı
Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, 13 Mart tarihinde Ceza Muhakemesi Kanunu’nda (Kpk) 27 Şubat’ta yapılan kapsamlı değişikliklere veto koydu. Cumhurbaşkanı Sözcüsü Rafał Leśkiewicz, vetonun gerekçesini, yeni düzenlemelerin ceza soruşturmalarını zorlaştırabileceği ve bu durumun vatandaşların güvenliği ile devletin bu güvenliği sağlama yükümlülüğüyle çelişeceği endişesi olarak açıkladı. Vetoda ayrıca, bazı yeni düzenlemelerin netlikten ve sistem bütünlüğünden yoksun olduğu belirtildi.
Żurek’ten Veto Eleştirisi ve “Dürüstlük Testi” Vurgusu
Adalet Bakanı ve Başsavcı Waldemar Żurek, Sejm’de yapılacak oylamanın “basit bir dürüstlük testi” olacağını ifade etti. Żurek, oylamanın hükümete veya cumhurbaşkanına değil, Polonya vatandaşlarına yönelik bir sınav olduğunu vurguladı. Sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, “Vetonun reddedilmesi, kimin gerçekten adil bir ceza yargılaması istediğini, kimin ise kısayollara başvurarak hareket eden bir devleti savunmayı tercih ettiğini gösterecektir” değerlendirmesinde bulundu.
Reformun Amacı ve Eleştirilere Yanıt
Żurek, veto edilen değişikliğin kimseyi “korumak” amacı taşımadığını, aksine geçici tutuklulukların kötüye kullanımını sınırlamak, mevzuatı düzenlemek ve “devlete karşı mücadelede vatandaşın haklarını güçlendirmek” olduğunu belirtti. Bakan, reformun etrafında yaşanan tartışmaların bu nedenlerden kaynaklandığını savundu. Żurek, eleştirilere karşılık olarak, “Gerçekler hakkında konuşmak yerine, pedofiller, teröristler, sınır güvenliği gibi her şeyi tek, yalan bir torbaya atmakla karşılaştık. Bu eski bir yöntem. Daha adil kurallara karşı argümanlar bulunamadığında korkuyla oynamaya başlanıyor” dedi.
Partilerin Tutumu ve Oylama Şartları
Adalet Bakanı Żurek, oylama öncesinde her siyasi partinin kendilerine sorması gereken soruya dikkat çekti: “Vatandaşın ve onun haklarının yanında mı, yoksa önceki iktidar tarafından kötüye kullanılan baskıcı yasaların yanında mı duruyorlar?” Żurek, ekonomik özgürlük, bireysel özgürlük ve bağımsızlık ilkelerini savunan partilerin, “Nowogrodzka’daki (iktidar partisinin genel merkezi) kısa bir ipte mi?” olduğunu sorguladı. Vetonun reddedilmesi ve yasanın yeniden kabul edilmesi için, parlamentodaki yasal üye sayısının en az yarısının katılımıyla üçte beş çoğunluk gerekmektedir.
Ceza Muhakemesi Kanunu Değişikliğinin İçeriği
Kapsamlı Ceza Muhakemesi Kanunu değişikliği, ceza yargılamasının çeşitli yönlerini ele almaktadır. Değişiklikler arasında, cezanın ağırlığı nedeniyle uygulanan geçici tutuklulukların değerlendirilmesine yönelik yeni bir yaklaşım ve ceza yargılamasında “yasa dışı delillerin” kullanılabilirliği yer almaktadır. Ayrıca, şüpheli tanımında yapılan önemli bir değişiklik, bir kişinin suç şüphesiyle gözaltına alındığı andan itibaren şüpheli statüsü kazanmasını öngörmektedir. Diğer değişiklikler ise Avrupa Tutuklama Emri sistemi, delillerin kullanımı, şüpheli ile avukat arasındaki iletişimin gizliliği ve temyiz süreleri gibi konuları kapsamaktadır. 2024 yılından itibaren Meclis’e sunulan hükümet, komisyon ve milletvekili tasarılarının bir sonucu olan bu değişiklikler, Adalet Bakan Yardımcısı Arkadiusz Myrcha tarafından, 1997’de yürürlüğe giren Ceza Muhakemesi Kanunu’nun kabulünden bu yana en kapsamlı reformlardan biri olarak nitelendirilmiştir.
Kaynak : GazetaPrawna
