Polonya’da tek ailelik konutların fiilen işçi yurdu gibi kullanılması giderek büyüyen bir sorun haline geldi. Özellikle büyük şehirlerin çevresindeki hızla gelişen belediyelerde tablo kontrolden çıkmış durumda. Ministerstwo Rozwoju i Technologii açıkça kabul ediyor: Mevcut mevzuat yetersiz, uygulama ise son derece zor. Bu boşluktan ev sahipleri ve işçi temin ajansları sistematik şekilde faydalanıyor.
Belediyeler Alarm Veriyor
Wrocław yakınlarındaki Kobierzyce Belediyesi’nin başkanı Piotr Kopeć’e göre, tek aile için tasarlanmış evlerde 15–30 hatta daha fazla kişi barındırılıyor. Kopeć, Maliye Bakanı Andrzej Domański’ye gönderdiği yazıda, belediyelerin bugün bu uygulamalara karşı fiilî bir yaptırım gücüne sahip olmadığını vurguladı. Sorun yalnızca yerel değil; merkezi kurumların da eli kolu bağlı.
Yapı Denetimi: “İspat Etmesi Çok Zor”
Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, konutun kullanım amacının fiilen değiştiğini kanıtlamanın son derece güç olduğunu belirtiyor. Binada ev sahibinden başka kişilerin yaşaması, hukuken otomatik olarak “kullanım değişikliği” sayılmıyor. Bu yorum farkı, denetimleri seyrek, uzun ve çoğu zaman etkisiz kılıyor.
Bakanlık: Cezalar Düşük, Tanımlar Muğlak
Geliştirme Bakanlığı, mevcut 5 bin zlotiye kadar olan para cezasının caydırıcı olmadığını kabul ediyor. Gündemde:
- Para cezalarının artırılması,
- Mahkeme kararına rağmen eski kullanım şekline dönmeyenlere tekrarlı cezalar,
- “Toplu konut / toplu barınma binası” tanımının yeniden ele alınması var.
Tanım değişikliği, sanepid ve itfaiye gibi kurumların da daha etkin denetime katılmasının önünü açabilir.
“STOP İşçi Otellerine” Petyonu
Kobierzyce sakinleri “STOP hotelom pracowniczym” başlığıyla bir dilekçe başlattı. Metinde, iş ajanslarının tek ailelik evleri kiralayarak 20–30 kişilik barınma tesislerine çevirdiği, bu binaların yangın ve hijyen standartlarını karşılamadığı vurgulanıyor. Şikâyetler arasında gürültü, otopark sorunu, atık artışı ve yaşam kalitesinde ciddi düşüş var. Dilekçede kullanılan ifade sert: “Osiedlilerin ortasında fiilî işçi gettoları oluşuyor.”
İşgücü Piyasası Baskısı
Belediyelere göre yasal değişiklik olmazsa tablo daha da kötüleşecek. Denetimler geçici, süreçler aylar sürüyor; ev sahipleri ise cezayı kârın maliyeti olarak görüyor. Geçici işçi sayısındaki artış, yasal konaklama eksikliği ve maliyet baskısı birleşince, tek ailelik evler kayıt dışı işgücü altyapısının parçasına dönüşüyor.
Özetle: Net tanımlar ve gerçek yaptırımlar gelmezse, sorun büyümeye devam edecek.
