Radom Belediyesi’nin “PRL Temalı Parti” organizasyonunda yaşanan skandal, belediye başkan yardımcısı Marta Michalska-Wilk’in ZOMO kostümleriyle çekilen fotoğraflarıyla patladı. Sosyal medyada viral olan görüntüler, organizatörlerin tarihsel detaylara dair tutarsız açıklamalarına ve “Solidarność” etosunun erozyonuna dair tartışmalara yol açtı. Olay, tarihsel hafızaya yönelik saygısızlığın yanı sıra siyasi hesaplaşmalara da işaret ediyor.
Sosyal Medyada Patlayan Fotoğraflar
Radom’da düzenlenen “PRL Temalı Parti”nin organizasyonu hakkında net bir bilgi bulunmamakla birlikte, etkilere bakılırsa beklenmedik sonuçlar doğurmuş. Parti DJ’i bile şaşırmış olabilir. Belediye Başkan Yardımcısı Marta Michalska-Wilk’in iki ZOMO (Polonya Komünist Güvenlik Gücü) kostümlü erkek eşliğinde çekilen fotoğrafları, partiyi eleştiren birçok makalenin ilham kaynağı oldu. Bu görüntüler sosyal medyada hızla yayılarak aylarca kullanılacak bir “meme” potansiyeli taşıyor.
Müjde “Morsoluk” Teklifi ve Skandalın Boyutu
Skandalın büyüklüğü göz önüne alınırsa, kimi yetkililerin istifa etmesi sürpriz olmazdı. Ancak bu yönetimin “batmaz” yanı ve başkan yardımcısının “ruhsallığı” ve “düşünmeden hareket etme” tavrı, bu ihtimali zayıflatıyor. Michalska-Wilk, örneğin yerel Borki Gölü’nde kendisiyle birlikte denize girme teklifini, WOŚP (Büyük Orkestra Çocuk Hastanelerine Yardım) destek kampanyası için Allegro’da satışa sunarken, “preręblu” (buzlu suda) “ilk defa seninle yaşayabilirim” sloganıyla eklemiş. Bu teklifin kimseyi ikna etmediği görülüyor; soğuk bir banyo, belki de Radom Haziran Ayaklanması’nın 50. yılı kutlamalarını ZOMO kostümleriyle fotoğraf çekerek başlatmasına engel olabilirdi.
Kostüm Detayları ve Organizatörün Tutarsız Açıklamaları
Sarkastik yorumcular, 1 Şubat’taki bu imaj felaketinin ardından, gelecek “trajedileri kutlama” senaryolarını (Polonya’da Haziran ve Ayaklanmaları bolca var, erken dönem trajedilerinden bahsetmeye gerek bile yok) dile getirdi. Organizatörlerin açıklamaları ise bu tartışmayı körükledi. Gençlere “ZOMO’un üniformasının nasıl göründüğünü göstermek” için kostüme sarılmanın gerekli olmadığı açıkça belirtiliyor. Radom En Tarihi Müzesi’nden Gdansk Avrupa Dayanışlık Merkezi’ne, Wrocław Zajezdnia Merkezi’ne kadar PRL tarihi sergilerinde bu üniformaların günlük olarak görülebileceği vurgulanıyor. Ayrıca, çoğu bu yerlerde Radom’da gerçekten kullanılan, 1969 modeli kalkanların görülebileceği belirtiliyor. Belediye maskarasına katılanların ise PRL son dönemlerinde (1986) donanımına giren, gözlüğü olmayan, soluk gri plastik bir kalkan kullandığı kolayca fark ediliyor.
Tarihsel Trajedi ve Komedi Kuralları
Zor ve trajik zamanlara ait alışkanlıkları, kıyafetleri veya üniformaları hatırlamak, hatta komedi senaryoları oluşturmak normal bir pratiktir. Ancak temel bir kural var: spesifik olaylara atıf yapılmamalı. İngiliz komedi dizisi “‘Allo, ‘Allo!” oldukça ham bir mizah sunsa da, René Artois’in maceralarını izlerken herkesin gülüp güleceği bir gerçek. Ancak bu 86 bölümün slapstick’inde, SS tarafından yıkılan ve yüzlerce Fransız’ın öldüğü Oradour-sur-Glane köyünün adı, Varşova Umschlagplatz’ının Paris karşılığı Vel’ d’Hiv’ gibi hiçbir zaman geçmedi. Çünkü bu isimler “kan kokar” – ve Radom’da ZOMO sopa da kan kokar. “‘Allo, ‘Allo!” senaristleri, bugünkü şehir yönetimlerinden daha iyi bunu anladı.
Siyasi Hesaplar ve Solidarność Etosunun Erozyonu
Bununla birlikte, Michalska-Wilk’in fotoğraf çekimi, Roman Giertych’in, Adam Borowski hakkında ceza mahkemesine başvurma kararını (bu durum, yeraltı “Solidarność” gazisi için, savaş hali döneminde ilk kez, hapis cezası anlamına gelebilecek bilinçle alındı) sadece basitlik veya acımasızlık açısından açıklamak yeterli değil. Politikerler hesap yapar. Bu gibi hamleler, onların (belki sezgisel olarak bile) önemli bir değişiklik fark ettiklerini veya hissettiklerini gösteriyor: “S” (daha geniş anlamıyla PRL’ye muhalif) etosu soluyor, toplumsal bağ olma özelliğini yitiriyor veya daha yüce bir ifadeyle, “kutsallığını” yitiriyor. Bu etos henüz biraz daha var (bu yüzden parti ve mahkeme kararına karşı protestolar var), ancak bu sadece on veya yirmi yıl sürer (bazı zamanlar bunun ne kadar zor anlaşılabilir olduğunu anlayamayız). Sonrasında, Ocak Ayaklanması ve Lejyonlar’ın eylemi gibi, tarihsel bilgi ve umutla belirli periyodik anma biçimleri elbette devam edecek. Ancak bu “canlı hafıza” olmayacak; bu hafıza, belirli davranışları veya şakaları neredeyse imkansız kılan toplumsal bir bariyer oluştururdu. Radom partisi bunun bir habercisidir.
Kaynak : GazetaPrawna