Her ay, cephe durumu Ukrayna’nın savaşın sonlandırılması üzerindeki müzakerelerini kolaylaştırmıyor. Ciddi toprak kayıpları olduğu için güçlü bir müzakere konumu elde etmek zordur. Ukrayna ordusu, Rus baskısıyla ortaya çıkan tüm krizleri yönetecek yeterlilikte açıkça askeri güce yetersiz kalmıştır.
Kasım 2024’te Rusya’nın Toprak Kazanımları ve Saldırı Artışı
En muhafazakar Ukraynalı kaynak olan DeepState, Kasım ayında Rusya’nın 505 kilometrekare toprak ele geçirdiğini bildiriyor. Rochan Consulting’ten Konrad Muzyka’nın hesaplamaları ise bu rakamın 707 kilometrekare olduğunu gösteriyor. Bu önemli fark, DeepState’in standart olarak yavaş reaksiyon göstermesi ve tartışmalı alanları uzun süre “gri bölge” olarak tanımlaması tipik bir durumdur.
Veriler, Rusların Eylül ayındaki ilerlemesindeki hafif yavaşlamanın cephenin istikrara kavuşma sinyali olmadığını açıkça ortaya koyuyor. Rus ordusu ilkbahardan beri önemli bir baskı sürdürüyor ve Kasım ayında bu baskıyı artırdı. Kasım ayında 5990 saldırı gerçekleştirildi. DeepState’in hesaplamalarına göre bu, yılın en yüksek saldırı sayısı ve istatistiklerin tutulmaya başlanmasından bu yana ikinci en yüksek rakam. Daha yüksek rakam sadece Aralık 2024’te kaydedildi. Bu durum, Kreml için müzakare sürecindeki barış planına ilişkin en iyi imajı yaratma zorunluluğunun bir sonucu olabilir.
Hulaypole ve Pokrovsk: Ele Geçirilen Ana Hatlar
Tüm kaynaklar, Rusların Kasım ayındaki en büyük başarılarının Zaporijya bölgesindeki Hulaypole kenti civarında elde edildiğini vurguluyor. DeepState’e göre, bu, tüm toprak kazanımlarının %40’ını oluşturuyor. Muzyka’nın verileri ise burada Ukrayna’nın kaybettiği toprakların %39,6’sının gerçekleştiğini gösteriyor. Kasım ortasında detaylıca aktarılan olaylar, buradaki Ukrayna savunmasının yerel çöküşüne yol açmıştı. O günden beri durum önemli ölçüde değişmedi. Ukraynalılar bölgeye bazı rezervleri aktardı ancak bunlar kısıtlı. Durumu önemli ölçüde düzeltemedikleri Muzyka’nın tablosunda Kasım’ın son haftası boyunca bu bölgede görülen önemli toprak kayıplarıyla kanıtlanıyor. Ruslar şimdi şehre kadar ulaştı. Kasım ayında bu bölgede Ruslar yaklaşık 15 kilometre ilerledi. Bu, savaşın gerçekleri açısından çok ciddi bir sonuç.
Hulaypole kendisi özel bir stratejik öneme sahip değil. İki yıl boyunca Zaporijya cephesinde Ukrayna savunmasının lojistik ve komuta merkeziydi. Şimdi bu özelliğini kaybetti. Büyük sorun, Rusların 2022’den beri batı-doğu ekseninde inşa edilen savunma hattını yandan kırmasıdır. Yıllardır cephe hattından bile deneme yapmamışlardı. Şimdi doğudan ilerleyerek daha kolay yol alıyor, çünkü Ukrayna savunma sistemleri böyle bir saldırı olasılığı için tasarlanmamıştı. Hızlı ek tahkimat çalışmaları yapıyorlar, ancak son birkaç aydaki örneklerde görüldüğü gibi, bu pozisyonları tutan birliklerin zayıf ve kötü koordine olduğu bir sorun var.
Pokrovsk, diğer önemli bir bölgedir. Ekim ayında şehrin Ukrayna savunması fiilen çöktü ve geri çekilme başladı. Kasım ayında Pokrovsk’in yarısı Ruslar tarafından kontrol edilen bir bölge olarak kabul edildi. Yakınlarındaki Myrnohrad kenti de uzun süre Ukraynalılar tarafından tutuldu, ancak fiilen kuşatma altında olan bir bölge şimdi de gri bölge olarak tanımlanıyor. Bugün savaşlar Pokrovsk’ın kuzey banliyölerinde devam ediyor. Ukraynalılar, Rusları durdurmaya ve Myrnohrad’ın son savunucularının tamamen kesişmesini önlemeye çalışıyor. Bu şehirde Ukrayna ordusu hala var olmasına rağmen, bu birlikler için lojistik bir kabustur. DeepState’in haritasında bile tek ulaşım yolu gri bölge olarak işaretlenmiş ve Rus insansız hava araçları burada tamamen özgürce operasyon yapıyor.
Donbas’ta Yeni Eksenler ve Ukrayna’nın Sorunları
Donetsk ve Luhansk oblastları sınırındaki Siversk-Lymansk bölgesinde de Ruslar önemli başarılar elde etti. Bachmut’ın kuzeyinde yer alan Siversk kentine, Ruslar artık düzenli olarak nüfuz ekipleri ulaşıyor. Siversk’in doğu ve güney kesimi gri bölge oldu. Yıllardır etkili bir şekilde savunulan geniş bir alan aslında kaybedildi. Ruslar, aynı zamanda, Donets Nehri’nin ormanlık ve bataklık vadisinin diğer tarafında da kuzeye doğru ilerliyor. 2022’de Ukrayna tarafından geri alınan Lymansk’a ulaştılar. Savaştan önce büyük ve önemli bir demiryolu kavşağı olan Lymansk, şimdi önemli bir savunma noktası ve bu bölgede Doğu Donets kıyısındaki Ukrayna’nın elindeki son büyük yerleşim yeri. Lymansk’ın kaybedilmesi durumunda, aslında Słowiańsk’a geri çekilmek zorunda kalacaklar. Słowiańsk ve yakınlarındaki Kramatorsk, Ukrayna’nın Donbas’tan geriye kalanı için anahtar şehirlerdir.
Daha kuzeyde, Kupyansk’ta durum göreceli olarak istikrarlandı. Ruslar Ekim ayında şehir merkezine girip bir kısmını ele geçirdi. Ancak o günden beri hiç yeni bir kazanımları doğrulanmadı. Bu, önemli bir Ukrayna şehrinin büyük bir kısmının işgal altında veya gri bölgede olduğu gerçeğini değiştirmiyor. Önemli bir lojistik merkez ve bölgedeki yakın bir cephe gerisinde saklanmak için uygun bir yer olarak işlevini yitirdi. Kupyansk’ın doğusundaki Oskil Nehri’nin diğer tarafındaki geniş Ukrayna pozisyonları bunun etkisini hissediyor. Kasım ayında Ruslar burada uzun süredir görülen ilk önemli ilerlemeyi kaydetti.
Aynı zamanda Rus ordusu, sınır kasabası Vovchansk bölgesinde kuzeybatıya doğru genişlemeyi daha da artırdı. 2024 ilkbaharında yeni bir cephe açma umuduyla oradan sınırı geçtiler. Ancak Ruslar bloke edildi ve bir yılı aşkın süredir şehrin kalıntıları ve çevre ormanlarda sıkışıp kaldı. Ekim ayında daha büyük kuvvetleri yeniden konuşlandırdılar ve daha baskın hale geldiler. Sonuç olarak Kasım ayında Ukraynalılar, ellerinde kalan şehir kalıntılarının bir kısmını ve bazı çevre ormanları kontrolü kaybetti. Rusların ilerlemesi yavaş olsa da, bu bir yıldan fazla süren bir istikrar sonrası dikkate değer bir değişimdir.
Barış Konuşmaları ve Güç Denge
Rusların savaştaki başarılar genel olarak çok yavaş. Ukrayna ve Ukrayna yanlısı birçok kaynak, böyle bir tempoda tüm Ukrayna’nın ele geçirilmesinin onlarca nesli alacağını vurgulamayı sever. Ancak kilometrekare aslında ikincil öneme sahip. Cephedeki güç dengesi ve inişiyatifi kimin elinde tuttuğu daha önemlidir. Konrad Muzyka’nın belirttiği gibi, Ukraynalı subaylar ve askerlerde özel bir yanılgı bile yok. Ruslar, kayıplara rağmen, önümüzdeki öngörülebilir gelecekte bu tür eylemleri sürdürebilir durumda. Ukraynalılar ise nispeten zayıflıyor ve cephede artan yangınları söndürme konusunda daha büyük sorunlar yaşıyorlar. Pokrovsk bölgesindeki çetin savaşlar, yaz ve erken sonbaharda Ukrayna’nın önemli rezervlerini tüketti. Bu rezervler eksikti, Ruslar Kupyansk’ta daha baskın hale geldiğinde ve şehre hızla girdiğinde. Orada durum bir şekilde istikrarlandırıldı, sonra Hulaypole bölgesinde dağılmaya başladı. Şimdi de Siversk, Lymansk ve Vovchansk bölgelerinde durum endişe verici bir şekilde gelişiyor.
Tüm bu gelişmeler, Amerikan-Rus barış planı üzerinde ciddi görüşmelerin yapıldığı bir sürece denk geliyor. Ukrayna maalesef masada güç pozisyonunda olamıyor. Rus altyapısına ve ham madde ihracatına yönelik saldırılar sürüyor ve sonuç olarak, zaten yaptırımlardan büyük ölçüde zayıflatılan Kremlin’in mali kaynaklarını azaltıyor. Ancak bu, cepheye dolaylı ve büyük bir gecikmeyle etkili olan bir eylem. Şimdilik Ruslar, (ve açıkça Amerikalılar da bunu savunuyor) Ukrayna’nın masada verilenleri alması gerektiğini çünkü daha iyi olmayacağını iddia edebilir. Dolayısıyla işgal altındaki toprakları geri verme konusundan bahsetmek bile söz konusu olamaz, çünkü mevcut konfigürasyonda bu da Ukrayna ordasının erişiminin dışında.
Temel sorunlar değişmiyor: Can gücü ciddi eksikliği ve mevcut gücün savaş yorgunluğu. Bu, düşen moralle ve yaygın bir ızdırar sorununa yol açıyor. Bunlar sıkı koordinasyon ve komuta sorunları ile birleşiyor. Kievin bunu değiştirebilecek önemli bir eylemi yok. Batı’dan silah ve mühimmatın daha fazla olabilirdi, ancak uzun süredir cepheden gelen en yüksek sesli şikayetlerin konusu değil. Bu nedenle önümüzdeki haftalarda veya aylarda cephede bir değişim olma olasılığı yok. Belki Ruslar, şimdiki saldırı sıklığını (muhtemelen müzakerelerle bağlantılı) azaltacak ama durmayacaklar.]
