Ukrayna, devam eden savaş koşullarına rağmen yaklaşan seçimlere hazırlanıyor. Hem cumhurbaşkanlığı hem de parlamento seçimleri, ülkenin yeniden inşası ve uluslararası ilişkilerinin istikrarı açısından kritik önem taşıyor. Müttefikler ve karşıtlar tarafından seçimlere yönelik baskı devam ederken, savaş nedeniyle seçimlerin gerçekleştirilmesi hem hukuki hem de lojistik açıdan büyük zorluklar içeriyor. Son anketler, mevcut Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ve eski Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Komutanı Valeriy Zalujnıy arasında bir yarış öngörüyor.
Savaş Ortasında Seçim Hazırlıkları
Ukrayna siyaset arenası, Rusya ile devam eden tam ölçekli çatışmaya rağmen seçimlere hazırlanıyor. Cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin, Ukrayna’nın yeniden inşası ve Kiev’in uluslararası ilişkilerinin istikrarı için hayati önem taşıdığı belirtiliyor. Hem Ukrayna’nın müttefikleri hem de karşıtları, çeşitli nedenlerle seçimlerin yapılmasını talep ediyor. Washington, seçim sürecinin demokrasi için önemine özellikle vurgu yaparken, Rusya ise mevcut Ukrayna yönetiminin yetkisinin sona erdiğini savunuyor.
Hukuki ve Teknik Engeller
Ukrayna anayasasına göre parlamento seçimleri 2023 yılında, cumhurbaşkanlığı seçimleri ise 2024 yılında yapılması gerekiyordu. Ancak, Şubat 2022’den beri süren savaş ve ilan edilen sıkıyönetim durumu nedeniyle seçimlerin yapılması mümkün görünmüyor. Ukrayna anayasasına göre, seçimler sıkıyönetimin sona ermesinden en az 90 gün sonra düzenlenebilir. Savaş koşulları, demokratik ülkelerde barış zamanında kabul gören standartlara uygun bir seçim sürecinin yürütülmesini de fiilen imkansız hale getiriyor.
Teknik Olarak Seçim Yapmak Mümkün Değil
Lviv merkezli Perszyj Zachidnyj televizyon kanalının gazetecisi Viktor Biszczuk, şu anda Ukrayna’da seçim yapmanın teknik olarak mümkün olmadığını belirtiyor. Seçim yasasının kabul edilmesinin mümkün olsa da, seçim merkezlerinin organizasyonu, seçim kampanyalarının yürütülmesi, cephede görev yapan askerlerin ve yerinden edilmiş kişilerin oy kullanma imkanlarının sağlanmasının fiziksel olarak imkansız olduğunu vurguluyor.
Yurt Dışı Oylama ve Güvenlik Endişeleri
Ukrayna vatandaşlarının önemli bir bölümünün yurt dışında bulunması da ek bir sorun teşkil ediyor. Hem ekonomik göçmenler hem de savaş mültecileri, seçimlerde oy kullanma hakkına sahip olsalar da, Ukrayna’nın diplomatik ve konsüler tesislerinin altyapısı, yurt dışındaki oylama ihtiyacını karşılayacak kapasitede değil. Batılı ülkelerin temsilcileri de bu durumu doğruluyor ve oylama güvenliğinin sağlanmasının öncelikli bir sorun olduğunu belirtiyor.
Siyasi Hazırlıklar ve Muhtemel Adaylar
Lviv Politeknik Üniversitesi Uluslararası Bilgi Bölümü Başkanı Prof. Wasyl Hulaj, seçimlerin mevcut koşullarda mümkün olmamasına rağmen, Ukrayna’daki çoğu siyasi gücün hem cumhurbaşkanlığı hem de parlamento seçimleri için kampanya hazırlığına başladığını ifade ediyor. 2019’dan beri görevde olan Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski’nin yeniden aday olup olmayacağı henüz net değil. Zelenski aday olmazsa, Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı ve eski Ukrayna İstihbarat Servisi (HUR) şefi Kyrylo Budanov potansiyel bir aday olarak öne çıkıyor. Eski Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Komutanı ve şu anda Birleşik Krallık Büyükelçisi olan Valeriy Zalujnıy’ın da aday olup olmayacağı konusunda henüz bir bilgi bulunmuyor.
Savaş Gazilerinin Rolü ve Tartışmalı Konular
Seçimlerde savaş gazilerinin önemli bir rol oynayacağı ve 2022’nin ilk aşaması da dahil olmak üzere çatışmanın gidişatıyla ilgili konuların seçim kampanyasının önemli bir parçası olacağı öngörülüyor. Bu durumun, karşılıklı suçlamalara ve hesaplaşmalara dönüşme potansiyeli taşıdığı belirtiliyor. Moskova’nın da bu tür bir senaryodan faydalanarak, savaşın sona ermesi veya ateşkesin imzalanmasının ardından Ukrayna’nın iç ve dış durumunu maksimize etmeye çalışacağı düşünülüyor.
Parlementodaki Dağılma Beklentisi
Seçimlerden sonra Ukrayna parlamentosunun (Rada Najwyższa) yapısının da karmaşık olacağı öngörülüyor. Sługa Narodu (Halkın Hizmetkârı), Avrupa Dayanışması, Batkivşçyna (Vatanseverler) ve Udar Vitalija Kliczki gibi mevcut partilerin parlamentoda yer alması beklenirken, desteklerinin %5-7 civarında olacağı tahmin ediliyor. Bu durum, koalisyon hükümetlerinin kurulmasını gerektirecek ve potansiyel olarak siyasi istikrarsızlığa yol açabilecek. 2014-19 yılları arasındaki durumun benzer olabileceği, ancak reformların bu durumdan olumsuz etkilenmeyeceği belirtiliyor. Yeni siyasi güçlerin ve daha önce siyasetle ilgilenmemiş kişilerin de parlamentoya girmesi bekleniyor.
Barış Referandumu ve Anket Sonuçları
Cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılan birçok adayın, yeni siyasi partilerin tanıtımını yapmak ve itibar oluşturmak amacıyla aday olduğu belirtiliyor. Ukrayna, Rusya ve ABD arasında yürütülen üçlü barış görüşmeleri kapsamında, Moskova ile bir barış anlaşmasının kabulü konusunda referandum yapılması da gündeme geliyor. Referandumda çözülmesi beklenen konular arasında Donbas’ın statüsü yer alıyor. Siyasi partilerin ve liderlerin bu konudaki tutumları, seçim kampanyasının önemli bir unsuru olabilir. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin, barış referandumu ile birleştirilmesinin de olası olduğu belirtiliyor.
Ukraynska Pravda portalının 12-18 Mart tarihleri arasında SOCIS tarafından yapılan bir anketine göre, seçimler Mart ayında yapılmış olsaydı, mevcut Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski (%22,6) en yüksek oyu alırdı. İkinci sırada ise eski Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Komutanı General Valeriy Zalujnıy (%19,6) yer alırdı. Anket katılımcılarının %10,5’i Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı (eski HUR şefi) Kyrylo Budanov’a, %5,7’si ise eski Cumhurbaşkanı Petro Poroşenko’ya oy vermek istediğini belirtti. Parlamento seçimlerinde ise katılımcıların %21’i Zalujnıy liderliğindeki bir partiye, %15,3’ü ise Budanov liderliğindeki bir partiye oy vermeyi tercih etti.
Kaynak : GazetaPrawna
