Pokrowsk Muharebesi aylardır medyanın ve karar vericilerin dikkatini çekti. Şehir, bir politika meselesi haline geldi. Ancak oraya askerler gönderildiğinde, diğer cephelerde yetersizlikler ortaya çıktı. Bu durumun sonuçları günümüzde görülüyor ve savaşın nasıl işlediğine dair iyi bir örnek teşkil ediyor.
Pokrowsk’ın Askeri Önemi
Pokrowsk, çevre savunma hattı için bir çapa niteliğindeydi. Hem Rus hem de Ukrayna komutanlığı, şehrin savunması için büyük önem verdi. Bu bölgede çatışılar aylardır en yoğun şekilde sürüyordu. Ukrayna’nın sınırlı kaynaklarına rağmen, şehrin kararlı savunmasının somut sonuçları oldu. Güçler başka cephelerde kısıtlı kaldı. Bu en çok, Zaporijya yönüne yaklaşık 100 kilometre güneybatıdaki cephe hattında görüldü. Orada, Pokrowsk’ın gölgesinde, Ukraynalılar tarafından “çöküş” ve “felaket” olarak tanımlanan bir durum yaşandı.
Hulajpołe Cephesinin Çöküşü
Hulajpołe adlı küçük bir şehrin çevresi, savaşın ilk aşamasından beri neredeyse 10 kilometre güneyinde duran bir cephe hattı. Ruslar ve Ukraynalılar, cephe boyunca savunma hatları inşa ettiler ancak bölge neredeyse pasif kaldı. 2023’teki başarısız Ukrayna karşı saldırısı sırasında bile böyleydi. Şimdi ise Ruslar ilerliyor. Doğudan, Donieck yönünden ve mevcut çok yıllık cephe hattı ile savunma kuşakları boyunca. Bu, 2024’ün sonlarında Vuhledar ve 2025’in başlarında Wielka Nowosiolka bölgelerinde Ukrayna savunmasına karşı elde ettikleri başarıların bir sonucu. İşte bu şehirden yayılarak kuzeye ve batıya, şimdiye kadar yaklaşık 20-30 kilometre ilerlediler. Neredeyse bir yıllık harekât için hızları kesinlikle çarpıcı değil, ancak bu savaşın gerçeklerinde önemli bir sonuç.
Son haftalarda, doğuda Hulajpołe yönü bir sorun haline geldi. Bölgede büyük şehirler veya nehirler, göller, bataklıklar veya tepeler gibi doğal engeller yok. Öncelikle düz tarlalar, küçük köyler ve nadir bulunan, küçük vadilerde akan dereler hakim. Tarlalar arasında, Ukrayna’nın bu bölgesi için tipik olan, toprağı korumak için dikilmiş ancak şimdi dronlardan korunma rolü gören ormanlıklar görülebilir. Tarih böyle bir yerde, düşmanınızdan daha az gücünüz varsa savunmak için genel olarak elverişli değil. Eylül ayı sonunda, cepheyi izleyenler, Ukraynalıların Rusları, ilerleme yönlerinin tam ortasından akan ve Hulajpołe’nin yaklaşık 20 kilometre doğusundaki Yanchar nehri vadisinde bir müddet durdurmaya çalışacağını varsaydılar. Bu en uygun yerdi ve uydu fotoğraflarında Ukraynalılar tarafından bazı tahkimat çalışmalarının yapıldığı görülüyordu.
Yanchar Nehri Savunmasının Yıkılması
Yaşanan klasik bir sorun oldu. Tahkimatlar ve planlar bir şey, bunları işgal etmek ve icra etmek için mevcut kuvvetler başka bir şey. Özellikle 100 kilometre uzakta Pokrowsk’ta şiddetli bir savaş yaşanırken, bu savaç sadece tüm Ukrayna tarafından değil, dünyanın her yerindeki savaş gözlemcileri tarafından da izleniyor. Oraya, Rus baskısı yarattığı krizleri söndürmek için takviyeler gönderiliyordu. Yanchar nehri bölgesindeki pozisyonları güçlendirmek için ise son kalıklar atıldı. Spesifik olarak 125. Tugay, “ağır” olarak eufemize edilmiş – teorik olarak çok sayıda tank ve zırhlı personel taşıyıcısı ile donatılmış olması gereken. Bu tugayın kaderlerini ve felaketi, X platformunun Thorkill takma adlı, cephedeki durumu takip etmekte uzmanlaşmış bir kullanıcı, Polonya’da detaylı olarak anlattı. Aşağıdaki kısacık olay tanımı, alıntılanan Ukrayna basınındaki makaleler ve Thorkill’in bulgularına dayanarak oluşturuldu.
125. Tugay, Eylül’ün ilk haftasında Lviv bölgesinden, Poltawka ve Uspenivka köylerinin bulunduğu Yanchar nehri bölgesine hareket emri aldı. Birlik o zamanlarda yaklaşık bir aydır gerilerde, resmi olarak yeniden yapılanma sürecindeydi. Bölgesel savunma tugayından, Lviv bölgesinde kurulan, ağır donanımlı bir tugaya dönüşmesi gerekiyordu. Bu, hafifçe silahlandırılmış bir oluşumdan (beş hafif piyade taburu), öncelikle ikinci derecedi yönlerin savunması için uygun, önemli sayıda tank (iki tabur) ve zırhlı personel taşıyıcısı (iki tabur) ile donatılmış güçlü bir oluşuma dönüşecekti. Zaporoje’ye gönderilene kadar, tugayın dönüşümü veya güçlendirilmesi aslında gerçekleşmedi. Temel soru şudur: tugayın ağır teçhizatın nereden alacağı? Cephede aslında bölgesel savunma tugayından zayıf bir birlik gitti. Dahası, tüm tugay değil, yaklaşık 200 ve 350 kişilik tam olmayan iki tabur gönderildi, bunlar daha sonra bölgeye gönderilerek mevcut iki diğer oluşuma bağlandı. Bu, Ukrayna komutasının yaygın olarak uyguladığı ve daha alt rütbedeki komutanlar tarafından eleştirilen bir uygulama, ön cephesindeki alt birimlerin iyi iş birliği yapmasını imkansız kılıyor.
Lviv bölgesel savunması, Yanchar nehri bölgesine vardıktan sonra neredeyse bir günde, yeri hakkında bilgi edinme ve savunmayı iyi hazırlama zamanı olmadan savağa girdi. Ayrıca, bir tabur için hazırlanmış tahkimatlar zayıf yapılmıştı. Ruslar bunu kullandı, çünkü 19 Eylül’de hemen kanatlarından bir sızma başardı, ana savunma hattının arkasına girerek ve topçu ve dron operatörlerinin pozisyonlarını dağıtarak. Bu, taburun kritik desteğini ortadan kaldırdı. Bilgilere göre, tabur dağıldı, neredeyse pozisyonlardan kaçtı ve ağır kayıplar verdi. Ailelerin hesapladığına göre, birkaç gün içinde 41 ölü ve kayıp (en çok ölü anlamına gelen) ve bilinmeyen ama kesinlikle en az onun kadar çok sayıda yaralı vardı. Cepheden bir haftadan az bir sürede tabur bozguna uğratıldı ve etkili bir savaş yapamaz hale geldi. İkinci tabur üç hafta sonra dayandı ve pozisyonları savundu, ancak onun kuzeyindeki Rusların ilerlemesi karşısında, sonunda ilk hattan çekilme izni aldı. 49 kayıp verdi.
Açıklanan çatışma sonucu, Ruslar Yanchar nehri bölgesindeki Ukrayna savunmasını hızla aştı. Ekim ortasında, nehrin batı kıyısının ele geçirildiği, Poltawka’nın işgal edildiği belli oldu. Bu savunmadaki gedik, bir sonraki birkaç hafta içinde kuzeyde biraz daha uzakta bulunan Uspenivka’nın terk edilmesine de zorladı. Şimdi Ruslar, Yanchar nehirinden 6-10 kilometre batıdadır, Hulajpołe’ye yaklaşıyor ve şehre kuzeyden gelen Pokrowsk’tan (Pokrowsk şehri değil) gelen önemli bir yolu kestiler. Bu bölgedeki hızlı ilerlemeleri (sadece altı haftalık savaş) savunmanın nehirde kırılmasına ve Ukrayna medyasında bir dizi alarmist raporun ortaya çıkmasına neden oldu. “Felaket” ve “cehenem çöküşü” sözcükleri kullanıldı. Şu anda Hulajpołe bölgesine durumu stabilize etmek için başka takviyeler gönderildi. Ancak sorun, bölgedeki en uygun savunma pozisyonlarının, zayıf ve iyi hazırlanmamış bir birliğin konuşlandırılması ile tartışmalı komuta ve koordinasyon kararları nedeniyle kaybedilmiş olmasıdır. Bu yenilginin sonuçlarını telafi etmek, insan ve teçhizat açısından pahalıya mal olacak.
Kaynakların Yetersizliği ve Askeri Hatalar
Bu bölüm, genel cephe durumu için belirtiler gösteriyor. Ukrayna ordusu ciddi bir insan gücü eksikliği çekiyor (teçhizat da eksik ancak daha az ölçüde). Ruslar neredeyse her yerde onlarda önemli bir üstünlüğe sahip. Bu durum, komuta ve koordinasyon hatalarını eklediğinde, sonuçlar ne ise o. Savaşın ilk aşırasında yerleşmiş olan Ukraynalıların esnek ve iyi komuta edildiği, esnek olmayan ve yeteneksiz Rusların aksine bir görüş, artık sadece bir anıdır. Ukrayna ordusu, savaş genişlemesi ve çeşitli nedenlerle “Sovyetleşti”. İyi komuta edilmiş ve uyumlu birlikler var ama daha fazla sorunları olan birlikler var. Yaygın şikayetler, en yüksek komutanlığın tabur düzeyinde (bir tugurun alt birimi, nominal olarak birkaç yüz kişi) “mikro yönetim” yapması, cephte tekrar tekrar oluşturulan gruplara onları karıştırıp birleştirmesidir. Bu, stratejik düzeyde kaynak yönetimi açısından belki gerekli olabilir ama savaşta koordinasyon sorunlarını derinleştiriyor.
Sürekli Rus baskısı (yüksek kayıplar karşısında ama Ruslar için kabul edilebilir bir düzeyde) ve kısıtlı kendi kaynakları nedeniyle, Ukrayna komutanlığı sürekli yangın söndürme modunda çalışmak zorunda. Pokrowsk savunması çöküyor? Onu stabilize edecek ama Rusları durdurmayacak takviyeler atıyoruz. Ruslar Kupiansk’a giriyor? Eylem: takviyeler, karşı saldırılar, durumu stabilize etme. Hulajpołe yönünde step üzerinde yavaş Rus ilerlemesi arka planda? İkincil zayıf bir bölgesel savunma birliğini gönderiyoruz, bunu bölgeyi güçlendirmek için feda edebilir. Yeterli olmadı, yenilgi. Daha değerli destek lazım. Oysa 150 kilometre daha uzakta Ruslar Sievierodonetsk’e giriyor ve Konstantynówka’nın banliyölerine daha da derinlemesine. Orada da bir şeyler yapmak gerekecek. Yangın söndürme devam ediyor ve bahsedilen, Rusların baskı uyguladığı tüm yönleri kapsamıyor.
Stratejik Sonuçlar ve Gelecek
Bu, Ukrayna savunmasının ani bir çöküşünün yakın olduğu anlamına gelmiyor. Rus ordusu, kayıplar ve yeni cephe gerçeklerine uyum sağlama sonucu, uzmanların değerlendirmesine göre, Yanchar nehri bölgesinde olduğu gibi durumlardan yararlanma yeteneğini kaybetti. Yerel bir başarı sonucu, Ukrayna savunmasındaki gediklere ağır teçhizat kollarının girmesi ve bir günde birkaç kilometre ilerleyerek Ukraynalılar için bir felaket yaratma sonucu olmadı. Sonuç olarak, bir ay içinde 6-10 kilometre ilerledi. İşte böyle sürüyor. Ukrayna komutanlığı açıkça zaman kazanmayı hedefliyor, Rus ekonomisinin sorunlarını hesaba katarak. Ruslar ise Ukrayna’nın metot kan kaybı sonucu ve iradesinin tükeneceğini hesaplıyor.