Varşova Bölge Mahkemesi, 2024 Mart ayında Siren Heykeli’ni turuncu boyayla zarar verme eylemiyle suçlanan aktivistlere yönelik kararını açıkladı. Mahkeme, aktivistleri suçlu buldu ve topluma hizmet cezası, maddi tazminat ve adli masrafların ödenmesini hükmetti. Kararın gerekçesinde, aktivistlerin eylemlerinin sembolik değeri olan bir kültürel mirası kasıtlı olarak zarar verdiği vurgulandı.
Heykeldeki Zarar ve Tazminat Miktarı
Varşova-Śródmieście Bölge Mahkemesi’nin kararı kesinleşmedi. Mahkeme, aktivistlerin her birine topluma hizmet cezası verilmesine, Ulusal Anıtları Koruma Fonu’na 3 bin Złoty, Varşova Başkent Belediyesi’ne ise 30 bin Złoty ödenmesine karar verdi. Ayrıca, aktivistlerin mahkeme masraflarını da karşılamaları hüküm altına alındı. Savcılık, aktivistlerin eylemleri sonucu toplam 361.607,36 Złoty değerinde zarar oluştuğunu belirtmişti. Bu tutar, Mazowieckie Voyvodalık Anıtlar Koruma Müdürü’nün görüşü, taş işleme uzmanı raporu ve heykelin bakımından sorumlu birimin değerlendirmesi doğrultusunda belirlendi.
Mahkemenin Gerekçesi: Bilinçli Bir Eylem
Mahkeme hakimi Marcin Kowal, gerekçesinde sanıkların yasal anlamda suç teşkil eden eylemleri gerçekleştirdiğini vurguladı. Heykellerin ve kültürel mirasın korunmasının önemine dikkat çeken hakim, “Bu eserlerin sembolik bir değeri vardır ve tarihi değerleri aktarırlar” dedi. Hakim, aktivistlerin heykele zarar verme eyleminin, hem eserin kendisine hem de durumunun kötüleşmesine yol açtığını belirtti. Şehir yönetiminin geleneksel yöntemlerle temizleme girişimlerinin başarısız olduğu, ancak bir restorasyon programı sayesinde hasarın giderilebildiği ifade edildi.
Kültürel Mirasın Korunması ve Özgür İfade Sınırları
Mahkeme, anıtların korunmasına ilişkin yasanın, kayıtlı olmasa bile yasanın normlarını karşılayan tüm eserleri kapsadığını vurguladı. Hakim, sanıkların eylemlerinin hedefi olan eserin niteliği konusunda tam bir bilinç sahibi olduklarını belirtti. Sanıkların detaylı açıklamalar yaptığının da altı çizilerek, heykelin bir anıt olduğunun farkında olmaları gerektiği vurgulandı. Mahkeme ayrıca, ifade özgürlüğünün mutlak olmadığını, başkalarının hakları ve kültürel değerlerin korunması gibi sınırlar dahilinde şekillendiğini kaydetti.
Aktivistlerin Tepkisi ve İtiraz
Kararın açıklanmasının ardından aktivistlerden biri, eylemlerinden pişmanlık duymadığını belirterek, mahkemenin gerekçelerinin “absürt” olduğunu söyledi. Aktivist, heykelin bir değer taşımasının, farklı anlamlar ifade edebileceğini gösterdiğini savundu. Aktivistlerin avukatları ise karara itiraz edeceklerini açıkladı. Avukat Radosław Baszuk, “Bu kararın içeriğiyle katılmıyoruz. İkinci derece mahkemesini bu kararı değiştirmeye ikna etmeye çalışacağız” dedi.
Olayın Geçmişi ve Dava Süreci
Siren Heykeli’ne yönelik saldırı, Mart 2024’te General Patton Bulvarı’nda gerçekleşmişti. “Son Nesil” (Ostatnie Pokolenie) adlı aktivist grubuna mensup iki kişi, 1938 yapımı Siren Heykeli’ni, heykelin bulunduğu fontanı ve kaideyi turuncu boyayla zarar vermişti. Heykel, Mazowieckie Voyvodalık Anıtlar Sicili’ne kayıtlıdır. Dava, Mayıs 2025’te başlamıştı.
Kaynak : Gazeta