Polonya’da tespit edilen Hyalomma türü kenelerin, yerel kene türlerinden farklı davranış sergilediği ve halk sağlığı açısından potansiyel riskler taşıdığı belirtiliyor. Araştırmacılar, bu kenelerin aktif olarak avlandığını, hızlı hareket ettiğini ve farklı ortamlarda bulunduğunu vurguluyor. Türün Polonya’da kalıcı olarak yerleşip yerleşmediği henüz kesinleşmezken, uzmanlar kene ısırıklarına karşı dikkatli olunması gerektiğini ifade ediyor.
Hyalomma Keneleri: Farklı Davranış ve Yaygınlaşma Endişesi
Varşova Üniversitesi Biyoloji Fakültesi Paraziter Hastalık Eko-epidemiyolojisi Bölümü Başkanı Prof. Anna Bajer, Polonya’da tespit edilen Hyalomma türü kenelerin, ülkenin orman ve meralarında yaygın olarak bilinen türlerden belirgin şekilde farklı olduğunu açıkladı. Prof. Bajer, bu kenelerin oldukça hareketli olduğunu ve çevrelerinde aktif olarak hareket edebildiklerini, bu durumun halk sağlığı açısından potansiyel sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
Avlanma Mekanizması: Beklemek Yerine Takip
Hyalomma kenelerinin en dikkat çekici özelliği, avlanma yöntemleri. Prof. Bajer, yerli kene türlerinin (Ixodes ricinus gibi) genellikle bitki örtüsünde bekleyerek konakçılarını beklediğini, ancak Hyalomma türünün bu davranıştan farklı olduğunu vurguladı. “Pratikte bu, bu tür bir kenenin beklemediği, aksine bir insan veya hayvanın üzerine doğru koştuğu anlamına geliyor” ifadelerini kullandı.
Hızlı Hareket Kabiliyeti ve Duyusal Algı
Araştırmacılar, Hyalomma kenelerinin zemindeki titreşimlere tepki verdiğini ve gelişmiş bir görüşe sahip olduğunu belirtiyor. Bu özellikler sayesinde potansiyel konakçılarını hızla tespit edip yaklaşabiliyorlar. Prof. Bajer, “Birkaç metre mesafeyi birkaç saniyede kat edebiliyorlar, bu da kene değil, karınca veya küçük bir örümcek gibi davranmalarına neden oluyor” dedi. Afrika’daki saha gözlemlerinden bahsederek, titreşim oluşturulduğunda kenelerin aniden ortaya çıkıp insanlara doğru koştuğunu anlattı.
Polonya’daki Yaygınlık Alanı ve Araştırma Çalışmaları
Araştırma ekibi, Hyalomma kenelerinin Polonya’daki yaygınlığını belirlemek ve haritalandırmak amacıyla bir proje yürütüyor. Prof. Bajer, türün ülkede kalıcı olarak yerleşip yerleşmediği veya yetişkin bireylerin göçmen kuşlar aracılığıyla getirilen “taze ithalat” olup olmadığı konusunda henüz kesin bir yanıt olmadığını ifade etti. Bu sorunun cevabını bulmak için larvaların veya nimflerin, beslenmemiş halde bulunması gerektiğini, ancak bu aşamaların mikroskobik boyutlarda olması ve arazide tespit edilmesinin zorluğu nedeniyle bu durumun oldukça zorlayıcı olduğunu belirtti. Bugüne kadar Silesia, Wielkopolska ve Mazury bölgelerinde tespitler yapıldı.
Farklı Ortamlarda Görülebilme ve Ev İçinde Risk
Prof. Bajer, Hyalomma kenelerinin çok çeşitli yerlerde ve durumlarda bulunduğunu vurguladı. Özellikle çiftlik hayvanları, koyun ve ineklerde tespit edildiği gibi, evlerde de, muhtemelen köpekler aracılığıyla taşınarak görülebiliyor. Kenelerin yerli türlere göre daha hareketli olduğunu ve hayvanlardan daha kolay ayrılarak çevrede dolaştığını belirtti. Bir vakada, bir Hyalomma kenesinin halıda yürüdüğü gözlemlendi.
Fiziksel Özellikler ve Tanımlama
Hyalomma keneleri, yerli türlerden fiziksel olarak da farklılık gösteriyor. Doymamış halde yaklaşık bir santimetre uzunluğunda olan dişiler, doygunluk durumunda iki santimetreye kadar ulaşabiliyor. Prof. Bajer, kenelerin karakteristik özelliği olarak uzun, halkalı bacaklarını ve açık renkli halkalarını gösterdi. Vücutlarının ise genellikle tekdüze kahverengi renkte ve yerli kenelere göre daha az kontrastlı olduğunu ekledi.
Kırım-Kongo Hemorajik Ateşi ve Riketsiyalar
Uzmanlar, Hyalomma kenelerinin varlığının epidemiyolojik riskler oluşturduğunu belirtiyor. En büyük endişe, Kırım-Kongo hemorajik ateşine (KKHA) neden olan virüsün taşınması. KKHA, ciddi seyirli ve sıklıkla ölümcül olabilen bir viral hastalıktır. Neyse ki, Polonya’da bulunan kenelerde bu virüse rastlanmadı. Ancak, tüm incelenen bireylerin riketsiyalarla, yani lekeli ateşlere neden olan bakterilerle enfekte olduğu tespit edildi. Bu hastalıklar genellikle ölümcül olmasa da rahatsız edici bir seyir gösterebilir. KKHA’nın başlangıcının, sıradan bir viral enfeksiyon gibi ateş, halsizlik, kas ve baş ağrıları ile başlayabileceği, daha sonra kanama ve pıhtılaşma bozuklukları gibi karakteristik belirtilerin ortaya çıkabileceği vurgulandı.
Nadir Kene Görüldüğünde Yapılması Gerekenler
Araştırmacılar, nadir görülen bir kene ile karşılaşıldığında çıplak elle yok edilmemesi veya ezilmemesi gerektiğini belirtiyor. Kenenin hava geçirmez bir kap veya torbaya konularak dondurulması, fotoğrafının çekilerek araştırmacılara gönderilmesi öneriliyor. Bu tür bildirimlerin, yeni türlerin ortaya çıkışını ve yayılma alanlarını izlemek için değerli olduğu ifade ediliyor. Bildirimler, Ulusal Kene Atlası web sitesi üzerinden online olarak gönderilebilir.
Kaynak : Gazeta