Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ekibine seçim hazırlıklarına başlaması talimatı verdi. Ekonomist’in haberine göre, tam bir ateşkesin sağlanmasının ardından seçimlerin yaz aylarında yapılması planlanıyor. Meduza’nın kaynaklarına göre Zelenski, olası bir hızlı seçim durumunda en az iki senaryo üzerinde duruyor ve hatta görevden ayrılmayı bile değerlendiriyor. Eski İstihbarat Başkanı Kirilo Budanov, potansiyel bir halef olarak öne çıkarken, Valeriy Zalujnıy’ın da yarışa dahil olması ihtimali Zelenski için bir faktör oluşturuyor.
Zelenski’den Seçim Talimatı
The Economist dergisinin Salı günü (31 Mart) yayınladığı habere göre, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ekibine seçim hazırlıklarına başlaması talimatını verdi. Derginin kaynaklarına göre, seçim takvimi konusunda farklılıklar bulunsa da, çoğunluk Zelenski’nin seçimleri yaz aylarında gerçekleştirmeyi planladığını belirtiyor.
Derginin tespitlerine göre, Zelenski, tam bir ateşkesin sağlanmasının ardından seçimlerin düzenlenmesi için ekibine talimat verdi. ABD tarafının nisan ayı sonuna kadar ateşkesin sağlanmasını beklediği belirtiliyor.
Zelenski’nin İki Senaryosu
Rusya merkezli bağımsız haber portalı Meduza, Çarşamba günü (1 Nisan) Zelenski’nin olası hızlı başkanlık seçimleri için en az iki senaryo üzerinde çalıştığını bildirdi. Meduza, haberine kaynak olarak Zelenski’nin çevresine yakın kişileri gösterdi. Habere göre, Zelenski geçtiğimiz yılın sonlarında yeniden aday olmayı ciddi şekilde değerlendirmişti.
Budanov Halef Adayı Olarak Öne Çıkıyor
Zelenski’nin çevresinde, eski İstihbarat Dairesi Başkanı (HUR) Kirilo Budanov, olası bir başkanlık adayı olarak öne çıkıyor. Budanov, Andriiy Yermak’ın istifasının ardından başkanlık bürosunun başına geçmişti. Meduza’ya konuşan bir kaynak, Zelenski’nin seçim kararının, Budanov’u aday göstermek ve böylece iktidardan ayrıldıktan sonra güvenliği sağlamak arasında bir tercih olacağını belirtti.
Alternatif Senaryo ve Belirsizlik
Bir diğer alternatif ise Zelenski’nin adaylığını koyarken, Budanov’un yeni bir siyasi parti kurması. Bir başka kaynak, mevcut liderin başkanlık yarışına katılıp katılmayacağının henüz net olmadığını doğruladı. Kaynak, Zelenski’nin “Durumu izlemek ve kararlar almak gerekiyor” dediğini aktardı. Mevcut durumda Zelenski’nin seçimlere katılmasına engel olacak herhangi bir yasal engel bulunmuyor ve ilk görev süresi yemin tarihinden itibaren devam ediyor.
Zelenski’nin Parlamento Kariyeri ve Zalujnıy Faktörü
Meduza’nın kaynakları, Zelenski’nin daha önce gündeme gelmemiş olmasına rağmen parlamento kariyerini sürdürmeyi de düşündüğünü belirtiyor. Meduza ayrıca, Zelenski’nin seçimlere katılmama nedenlerinden birinin, eski Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Komutanı Valeriy Zalujnıy’ın rekabeti olduğunu vurguluyor. Anketlere göre toplumun önemli bir kesimi mevcut başkana güvenmiyor ve Zalujnıy, ana rakip ve potansiyel muhalefet adayı olarak görülüyor. Zalujnıy henüz adaylığını resmi olarak açıklamadı, ancak kaynaklar seçimlere katılacağına inanıyor.
Seçimler İçin Zelenski’nin Koşulları
Zelenski, daha önce Avrupa ortaklarının Ukrayna’ya güvenlik garantileri sağlaması halinde başkanlık seçimlerini düzenlemeye hazır olduğunu birçok kez dile getirdi. Aralık ayının başlarında yaptığı açıklamada, “Seçimlere hazırım (…). Bunları gerçekleştirmek için iki önemli konu var: İlk olarak güvenlik: Ateş altında, füzelerle bunu nasıl yapacağız, askerlerimiz nasıl oy kullanacak? İkincisi ise seçimleri düzenlemek için yasal temel.” ifadelerini kullanmıştı.
Zelenski, aynı zamanda ABD ve Avrupa ortaklarından oy kullanma güvenliğini sağlamaları için yardım istemişti. Bu durumda, önümüzdeki 60-90 gün içinde Ukrayna’nın seçimlere hazır olacağını vurgulamıştı. Ayrıca, Ukraynalı parlamenterlerden savaş durumu sırasında seçimlerin düzenlenmesine izin verecek yasa değişiklikleri hazırlamasını isteyeceğini belirtmişti.
Ukrayna’da Seçim Süreci
Mevcut durumda, seçim sürecinin başlaması için savaş halinin kaldırılması gerekiyor. Ukrayna anayasasına göre, seçimler savaş halinin sona ermesinden en az 90 gün sonra yapılabilir. Ukrayna yasaları ayrıca en az 60 günlük bir seçim kampanyası süresi öngörüyor. Bu durumda, en erken seçim tarihi temmuz ayının başı olabilir. Ancak The Economist’in kaynakları, savaş nedeniyle seçmen kayıtlarının güncellenmesi için yetkililerin en az üç aya ihtiyaç duyacağını belirtiyor.
Muhalefet temsilcileri, seçimlerin hızlı bir şekilde düzenlenmesini zorlaştırabilecek bir dizi lojistik zorluğa da dikkat çekiyor. Bunlar arasında, yurt dışında, cephede veya Rusya tarafından işgal edilen bölgelerde yaşayan milyonlarca Ukraynalının oy kullanmasını sağlamak yer alıyor. Olası bir çözüm olarak hükümetin mobil uygulaması Diia gösteriliyor, ancak uygulamanın kullanımı şeffaflık konusunda endişelere yol açıyor. Parlamento’daki muhalefet partileri ayrıca, adil bir seçim için savaş zamanında uygulanan propaganda ve sansürün sona ermesi gerektiğini savunuyor.
Ukrayna anayasasına göre, Ukrayna’da parlamento seçimleri 2023 yılında, başkanlık seçimleri ise 2024 yılında yapılması gerekiyordu. Ancak Şubat 2022’den beri devam eden savaş hali nedeniyle, hem yasal hem de organizasyonel nedenlerle seçimlerin yapılması mümkün değil.
Kaynak : Gazeta
