Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, 27 Şubat tarihli Ceza Muhakemesi Kanunu değişiklik taslağını veto etti. Bu değişiklik, yasa dışı delillerin kullanımının yasaklanması ve geçici tutuklulukların sınırlandırılması gibi konuları içeriyordu. Adalet Bakanı Waldemar Żurek, vetoyu eleştirerek reformun savunma hakkını güçlendirmeyi ve geçmişte Adalet ve Hakkaniyet Partisi (PiS) döneminde yaygın olan keyfi tutuklamaları engellemeyi amaçladığını belirtti. Żurek, kararın demokrasiye aykırı olduğunu vurguladı.
Reformun Kapsamı ve Amaçları
Polonya Cumhurbaşkanı Rafał Leśkiewicz’in açıklamasına göre Karol Nawrocki, 27 Şubat tarihli Ceza Muhakemesi Kanunu değişiklik taslağını veto etti. Bu kapsamlı reform, yasa dışı yollarla elde edilen delillerin kullanımının yasaklanması ve geçici tutuklulukların sınırlandırılması gibi önemli değişiklikleri içeriyordu.
Adalet Bakanı Żurek’ten Veto Eleştirisi
Adalet Bakanı Waldemar Żurek, vetoyu X platformunda yaptığı paylaşımlarla eleştirdi. Żurek, reformun savunma hakkını güçlendirmeyi, geçici tutuklulukların kötüye kullanımını engellemeyi – Polonya’nın Adalet ve Hakkaniyet Partisi (PiS) hükümeti döneminde bu konuda “ünlü” olduğunu belirtti – dosyalara erişimi kolaylaştırmayı, engelli bireyleri desteklemeyi ve yasa dışı yollarla elde edilen delillerin mahkemelerde kullanılmasını engellemeyi amaçladığını vurguladı. Żurek, özellikle Pegasus sistemini örnek gösterdi.
Demokrasiye Aykırı İddiası ve Geçmişe Yönelik Eleştiri
Żurek, paylaşımında “Görünüşe göre bazıları demokrasiden farklı rejimlere meyilli. Bu, devletin eski düşünce biçiminin açık bir savunmasıdır: vatandaşın hakları ne kadar az olursa, iktidar için o kadar rahat olur” ifadelerini kullandı. Żurek, bu tür yönetimlerin geri dönmeyeceğini belirterek Cumhurbaşkanı Nawrocki’yi eleştirdi.
Geçici Tutukluluk ve Ağır Cezalarla İlgili Değişiklikler
Taslakta, “ağır ceza” gerekçesiyle geçici tutuklulukların uygulanmasına yönelik yeni bir yaklaşım benimsenmesi öngörülüyordu. Ağır ceza olarak kabul edilen hapis cezasının üst sınırı 8 yıldan 10 yıla yükseltilmesi planlanıyordu. Aynı zamanda, bu maddeye dayanarak yapılan tutukluluk süresi, ilk derece mahkemesinin kararını vermesine kadar 12 ayı geçemeyecekti.
PiS Dönemi Öncesi Düzenlemelere Dönüş
Değişiklik taslağı, PiS hükümeti döneminden önceki düzenlemelere dönüşü öngörüyordu. Buna göre, “geçici tutukluluk, cezası 2 yıldan fazla hapis cezası olan suçlar için uygulanamaz” kuralı yeniden yürürlüğe konulacaktı. Mevcut durumda bu sınır 1 yıl hapis cezası olarak belirlenmişti.
Yasa Dışı Delillerin Kullanımı Konusunda Tartışma
Değişiklik taslağının bir diğer önemli yönü, ceza davalarında “yasa dışı delillerin” kullanılmasıyla ilgiliydi. Mevcut Ceza Muhakemesi Kanunu (Kpk) uyarınca, bir delilin sadece usul kurallarına aykırı olarak veya yasa dışı bir eylemle elde edilmiş olması nedeniyle kabul edilemez sayılmaması, ancak delilin bir kamu görevlisinin görevi sırasında işlenen cinayet, kasten yaralama veya özgürlükten mahrum bırakma sonucu elde edilmiş olması durumunda geçerli oluyordu.
Adalet Bakanlığı’nın Anayasal İlkelere Vurgusu
Adalet Bakanlığı, mevcut düzenlemenin “hukukun üstünlüğü” ve “devlete güven” gibi anayasal ilkeleri ihlal ettiğini savunuyordu.
Şüpheli Tanımında Önemli Değişiklik
Taslakta, şüpheli tanımında da önemli bir değişiklik yapılması öngörülüyordu. Veto edilen reformda, “şüpheli, hakkında toplanan deliller suç işlediği şüphesini yeterince destekleyen ve hakkında soruşturma başlatmaya yönelik bir işlem yapılan kişi” olarak tanımlanıyordu. Bu durumun, bir kişinin tutuklanmasından itibaren şüpheli statüsü kazanabileceği anlamına geliyordu.
Mevcut Durum ve Karşılaştırma
Mevcut Ceza Muhakemesi Kanunu ise, “şüpheli, hakkında iddianame düzenlenmiş veya iddianame düzenlenmeden sorgulanmak üzere şüpheli olarak çağrılmış kişi” olarak tanımlanıyor.
Kaynak : Gazeta
