Polonya’da 2026 yılı itibarıyla iş deneyiminin hesaplanma yöntemlerinde önemli değişikliklere gidiliyor. Yeni düzenlemeler, daha önce iş kıdemine dahil edilmeyen sözleşmeli çalışmalar (umowa zlecenie) ve şahıs şirketi faaliyet sürelerinin artık kıdem hesabında dikkate alınmasını öngörüyor. Milyonlarca çalışanı ilgilendiren bu süreç otomatik olarak ilerlemiyor; çalışanların ZUS üzerinden gerekli belgeleri temin ederek işverenlerine teslim etmeleri gerekiyor. Yeni kurallar geçmişe dönük hak kaybını önlemeyi amaçlasa da emeklilik şartları üzerinde herhangi bir değişikliğe yol açmıyor.
Yeni İş Deneyimi Hesaplama Düzenlemeleri
Yeni uygulama, özel sektör ve kamu sektörü dahil olmak üzere tüm çalışanları kapsayan, çalışma piyasasındaki en köklü değişikliklerden biridir. Uygulama sayesinde, geçmişte kıdem hesabına dahil edilmeyen dönemler; yıllık izin süreleri, kıdem tazminatı ödemeleri veya yıldönümü ikramiyeleri gibi özlük haklarının belirlenmesinde artık aktif rol oynayacak.
Sözleşmeli Çalışmalar ve Kendi İşini Yapanlar İçin Yeni Haklar
2025 yılı verilerine göre, 1,5 milyonu aşkın kişi sözleşmeli işlerde (umowa zlecenie) çalışırken, 2,9 milyonu aşkın aktif işletme bulunmaktadır. Yeni düzenleme, ZUS’a bildirilen emeklilik ve maluliyet sigortasına tabi çalışma sürelerinin, profesyonel kıdem süresine eklenmesine olanak tanıyor. Özellikle okul veya üniversite sonrası ilk iş deneyimlerini sözleşmeli olarak gerçekleştiren genç çalışanlar için bu durum, 10 yıllık kıdem barajını aşarak 26 gün yıllık izin hakkı kazanma gibi somut kazanımlar getirebilir.
Emeklilik ve Kıdem Ayrımı
Düzenlemelerle ilgili en yaygın yanlış anlaşılma, bu sürenin emeklilik şartlarını etkileyeceğine dair olan inançtır. ZUS, bu yeni hesaplama yönteminin tamamen iş hukuku kapsamındaki özlük hakları (yıllık izin, ikramiye vb.) ile ilgili olduğunu, emeklilik süresi veya emeklilik maaşı hesaplamasında herhangi bir değişikliğe yol açmadığını açıkça vurgulamaktadır.
Başvuru Süreci ve Belgelendirme Zorunluluğu
Değişiklikler otomatik olarak hayata geçmemektedir. Çalışanların, eZUS hesabı üzerinden “stażowe” başvuru sihirbazını kullanarak gerekli belgeleri oluşturmaları ve işverenlerine ibraz etmeleri gerekmektedir. ZUS sisteminde kayıtlı olmayan eski veriler için çalışanın alternatif belgeler sunma hakkı saklıdır.
Başvuru Süreleri
Yeni hakların kullanılabilmesi için çalışanlara 24 aylık bir sürece tanınmıştır. Kamu finans sektöründe çalışanlar için bu süre 1 Ocak 2026, özel sektör çalışanları için ise 1 Mayıs 2026 tarihinde başlayacaktır. Belirtilen süre içerisinde işverene iletilmeyen belgelerin, kıdem hesabına dahil edilmeme riski bulunmaktadır.
Kaynak : GazetaPrawna
