Polonya’da 2026 yılından itibaren geçerli olacak yeni düzenlemelerle, çalışanların kıdem tazminatı ve yıllık izin gibi haklarının hesaplanmasında daha önce dikkate alınmayan dönemler artık hesaba dahil edilebilecek. Özellikle geçmişte sözleşmeli (umowa zlecenie) çalışan veya kendi işinin sahibi olan kişileri kapsayan bu düzenleme, geriye dönük hak taleplerine de imkan tanıyor. Uygulama, emeklilik süresini etkilememekle birlikte, çalışanların yıllık izin gün sayısı ve kıdem tazminatı gibi temel iş haklarını doğrudan ilgilendiriyor.
Kıdem Süresi Hesaplamalarında Kapsam Genişletiliyor
Yeni çalışma süresi hesaplama kuralları, hem özel sektör hem de kamu sektöründe çalışan tüm personeli kapsıyor. Son yılların en önemli düzenlemelerinden biri olarak öne çıkan bu gelişme, özellikle daha önce sözleşmeli (umowa zlecenie) statüde çalışan veya kendi işini yürüten bireyler için büyük bir değişiklik anlamına geliyor. Geçmişte çalışma süresi kapsamında sayılmayan bu dönemler, artık işçilik haklarının belirlenmesinde geçerli olacak.
GUS verilerine göre, 2025 yılında Polonya’da 1,5 milyonu aşkın kişi sözleşmeli işlerde çalışırken, aktif işletme sayısı da 2,9 milyonu aşmış durumda. Bu gruplar, yeni düzenlemeden en fazla fayda sağlayacak kesimi oluşturuyor.
Sözleşmeli Çalışanlar ve İşverenler İçin Yeni Haklar
ZUS, emeklilik ve malullük sigortasına tabi olunan sözleşmeli hizmet dönemlerinin, artık genel çalışma süresine dahil edileceğini net bir şekilde belirtiyor. Bu durum, özellikle kariyerlerinin başında sözleşmeli olarak çalışan gençler için bir dönüm noktası niteliğinde. Daha önce bu dönemler dikkate alınmadığı için çalışma hayatına “sıfırdan” başlayanlar, artık bu süreleri belgeleyerek kıdemlerini artırabilecek.
Özellikle 10 yıllık kıdem barajını aşan çalışanlar, yıllık 20 gün yerine 26 gün izin hakkına sahip olabiliyor. Yeni düzenleme, geriye dönük hesaplama imkanı sayesinde birçok çalışanın bu barajı aşmasına ve ek haklar kazanmasına olanak tanıyor.
Emeklilik Süresi ile Karıştırılmamalı
Düzenlemeye ilişkin oluşan yanlış algıların önüne geçmek isteyen ZUS, bu değişikliklerin yalnızca “çalışma hakları” (yıllık izin, kıdem tazminatı, yıl dönümü ikramiyeleri) ile sınırlı olduğunu vurguluyor. Bu yeni hesaplama yöntemi, emeklilik süresi veya emekli maaşı miktarı üzerinde herhangi bir değişikliğe yol açmamaktadır.
Başvuru ve Belgelendirme Süreci
Yeni kurallar otomatik olarak uygulanmamaktadır. Çalışanların, ZUS üzerinden gerekli belgeleri talep etmeleri ve bu belgeleri işverenlerine sunmaları zorunludur. İşlemler, eZUS hesabı üzerinden “stażowe” (kıdem) sihirbazı kullanılarak elektronik ortamda gerçekleştirilebilir. ZUS’un onaylayamadığı eski dönemler için ise alternatif kanıt belgeleri kabul edilebilecektir.
Çalışanlar, bu süreç için belirli bir takvime tabidir. Kamu sektöründe çalışanlar için 1 Ocak 2026, özel sektör çalışanları için ise 1 Mayıs 2026 tarihinden itibaren 24 aylık bir sürede bu belgelerin işverene ibraz edilmesi gerekmektedir. Belirtilen süre içerisinde teslim edilmeyen belgelerin, işveren tarafından kıdem süresine dahil edilmeme ihtimali bulunmaktadır.
Kaynak : GazetaPrawna
