Avrupa Konseyi’nin anayasal konulardaki danışma organı Venedik Komisyonu, Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki tarafından sunulan yargı reformu yasa teklifini inceledi. Sejm Meclis Başkanı Włodzimierz Czarzastego’nun talebi üzerine gerçekleştirilen değerlendirme sonucunda, yasa teklifinin yargı bağımsızlığına zarar vereceği ve insan hakları standartlarıyla bağdaşmadığı belirtildi. Komisyon, söz konusu yasa teklifi üzerindeki yasama çalışmalarının durdurulması gerektiği yönünde güçlü bir görüş bildirdi.
Venedik Komisyonu’ndan Sert Eleştiri
Cumartesi günü düzenlenen genel oturumda, Venedik Komisyonu ve Avrupa Konseyi İnsan Hakları ve Hukukun Üstünlüğü Genel Müdürlüğü (DGI) tarafından hazırlanan görüş kabul edildi. Oturuma katılan Sejm Milletvekili Paweł Śliz, komisyonun hazırladığı görüşün “oldukça sarsıcı” olduğunu ifade etti. Śliz, yasa teklifinin içeriğinin yargı mensuplarının görevlerini icra etmeleri nedeniyle cezalandırılmasına ve derneklere üyeliklerinin kısıtlanmasına yol açabileceği uyarısında bulundu.
Milletvekili Śliz, yasa teklifinin “çok kötü bir yasa” olduğunu ve daha fazla ilerletilmemesi gerektiğini vurguladı. Oturumda yer alan Polonya Cumhurbaşkanlığı Ofisi temsilcilerinin dahi, komisyon üyelerini teklifin içeriği konusunda ikna etmekte başarısız olduğu bildirildi.
Adalet Bakanlığı ile Paralel Yaklaşım
Oturuma Adalet Bakanlığı adına katılan Bakan Yardımcısı Dariusz Mazur, komisyonun bakanlığın yasa teklifine yönelik çekincelerini paylaştığını belirtti. Sosyal medya platformu X üzerinden bir açıklama yapan Mazur, “Teklif, insan hakları standartlarıyla temelden çelişiyor. Komisyon, yasa teklifinin pek çok açıdan ‘kemer sıkma yasasından’ (ustawa kagańcowa) daha zararlı olduğunu ve yasama çalışmalarının devam etmemesi gerektiğini açıkça ifade etti” değerlendirmesinde bulundu.
Yasa Teklifinin İçeriği ve Tartışmalar
Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Şubat ayında Ulusal Yargı Konseyi’ne ilişkin yasa değişikliğini veto etmiş ve yerine kendi teklifini sunmuştu. Sejm Başkanı Włodzimierz Czarzasty, teklifi Venedik Komisyonu’na gönderirken, yasanın yargı bağımsızlığını ve güçler ayrılığını ihlal ettiğini belirtmişti. 26 maddeden oluşan ve 40 sayfalık gerekçeye sahip olan teklif, yargıçlara yönelik hapis cezası öngörüyor.
Teklif, yargıçların Anayasa Mahkemesi, Ulusal Yargı Konseyi ve diğer anayasal organların varlığını veya kararlarını sorgulamasını yasaklayan hükümler içeriyor. Ayrıca, yargıçların atanma süreçlerinin hukuka uygunluğunu sorgulayan her türlü yargılamayı ve bu tür bir sorgulamaya dayanan kararları geçersiz sayan kurallar getiriliyor. Gerekçede bu düzenlemelerin, yargının şeffaflığını ve tarafsızlığını artırmayı amaçladığı savunulsa da Venedik Komisyonu’nun görüşü, bu yasal düzenlemelerin demokratik devlet ilkeleriyle bağdaşmadığı yönünde.
Kaynak : GazetaPrawna
