Polonya saati ile Pazar’ı Pazartesi’ye bağlayan gece, ABD ve İran arasında savaşın sona ermesini hedefleyen bir ön anlaşma imzalandı. İran’ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin Cuma günü başlaması beklenirken, ABD Başkanı Donald Trump süreçle ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Trump, nihai bir nükleer anlaşmaya varılmaması durumunda askeri müdahalelerin yeniden başlayabileceği veya ABD’nin bölgeden elde edilecek gelirlerin yüzde 20’si karşılığında Ortadoğu’nun “bekçisi” olabileceği uyarısında bulundu.
Trump’ın “ücretli koruma” vizyonu
New York Times’a konuşan ABD Başkanı Donald Trump, İran ile nihai bir nükleer mutabakat sağlanamaması halinde, Amerika Birleşik Devletleri’nin yeniden saldırılara başlayabileceğini ifade etti. Trump ayrıca, ABD’nin bölgeden gelecek gelirin yüzde 20’si karşılığında Ortadoğu’nun “güvenlik sağlayıcısı” haline gelebileceğini belirtti. The New York Times, bu yaklaşımın ABD’nin II. Dünya Savaşı sonrası benimsediği, gücünü dünya barışını ve refahı sağlamak için kullanan geleneksel dış politika çizgisinden keskin bir sapma anlamına gelebileceğine dikkat çekti.
Hürmüz Boğazı ve İsrail dengesi
Başkan Trump, varılan anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın kalıcı olarak geçiş ücretinden muaf tutulmasını garanti altına alacağını savundu. İsrail’i “nükleer bir yıkımdan” kurtardığını iddia eden Trump, Şubat ayı sonundaki saldırı kararının ve ardından uygulanan deniz ablukasının bölgedeki durumu ABD lehine değiştirdiğini dile getirdi.
Rusya, Çin ve Netanjahu değerlendirmesi
Trump, anlaşmaya sağladıkları katkı veya en azından müdahale etmemeleri nedeniyle Çin ve Rusya liderleri Xi Jinping ve Vladimir Putin’e övgüde bulundu. Xi’yi “gerçek bir beyefendi” olarak tanımlayan ABD Başkanı, İsrail Başbakanı Benjamin Netanjahu’yu ise sert bir dille eleştirdi. Trump, Netanjahu’nun saldırılarının neredeyse anlaşmayı bozma noktasına getirdiğini belirterek, “O çok zor bir insan. Dürüst olmak gerekirse, yaptıklarımız için bize minnettar olmalı. Eğer İran nükleer silaha sahip olsaydı, İsrail iki saat bile hayatta kalamazdı” değerlendirmesini yaptı.
İranlı liderlere “pragmatist” bakış
İranlı liderlere, özellikle yeni Dini Lider Ayetullah Mojtaba Khamenei’ye yönelik tonunu değiştiren Trump, onları “pragmatik” olarak tanımladı. Başkan, daha önce halka ayaklanma çağrısı yapmış olmasına rağmen, İran halkının silahsız olduğunu ve ayaklanmaları durumunda katledileceklerini belirtti. Trump, İranlı liderlerin protestocuları öldürmeye devam etmesi halinde, yaptırımların tam olarak kaldırılmasının ve dondurulmuş 25 milyar dolarlık kaynağa erişimin mümkün olmayacağını vurguladı.
Kaynak : Gazeta
