Uluslararası bir gazetecilik soruşturması, Belarus merkezli taşımacılık şirketi Jenty’nin, Polonya’da kayıtlı bir şirket üzerinden İsveç pazarında faaliyet gösterdiğini ortaya koydu. Ukrayna makamları, söz konusu ticari yapının Avrupa Birliği tarafından Rusya ve Belarus’a uygulanan yaptırımları delip delmediğinin belirlenmesi amacıyla İsveçli yetkililerden inceleme talep etti. Olayın ardından, lojistik zincirinde ismi geçen ilaç devi AstraZeneca, ilgili firmalarla yürüttüğü iş birliğini sonlandırma kararı aldı.
Uluslararası Gazetecilik Soruşturması
Söz konusu iddialar, İsveç kamu yayın kuruluşu SVT, Polonyalı araştırmacı gazetecilik kolektifi Frontstory ve Belaruslu Biura Media’nın ortak çalışmasıyla gün yüzüne çıktı. Araştırmacılar, Belaruslu Jenty firmasının Avrupa pazarındaki hizmetlerini Varşova merkezli DSPL şirketi aracılığıyla yürüttüğünü belirledi. Lojistik operasyonlarda ayrıca Kazakistan merkezli Technobel firmasına ait dorse ve ekipmanların kullanıldığı tespit edildi.
Gazeteciler; ortak mülkiyet yapıları, benzer organizasyonel modeller, çalışan ilişkileri ve internet sitelerindeki görsel benzerlikler gibi somut verilerin bu şirketler arasında resmi beyanların ötesinde bir bağ olduğunu gösterdiğine dikkat çekiyor.
Yaptırımların Aşılmasına İlişkin Şüpheler
Ukrayna Devlet Başkanlığı Yaptırım Politikası Danışmanı Władysław Własiuk, İsveç makamlarına resmi başvuruda bulunarak, söz konusu şirketlerin faaliyetlerinin detaylıca incelenmesini talep etti. Kijów, özellikle uluslararası tedarik zincirlerinde yer alan bu firmaların sermaye ve organizasyonel bağlarının, AB yaptırımlarını dolanmak amacıyla kullanılıp kullanılmadığının netleştirilmesini bekliyor.
Avrupa Birliği, Rusya-Ukrayna savaşının başlangıcından bu yana lojistik ve finans sektörlerinde ağır kısıtlamalar uyguluyor. Avrupa Komisyonu, özellikle Orta Asya, Kafkasya ve bazı AB üyesi ülkeler üzerinden kurulan paravan şirketler aracılığıyla yaptırımların delinmesine yönelik mekanizmaların sıkı takibini sürdürüyor.
AstraZeneca’nın Reaksiyonu
Lojistik ağında yer alan şirketlerle çalışan AstraZeneca, haberlerin yayımlanmasının ardından kendi iç denetimini gerçekleştirdi. Şirket sözcüsü Kajsa Ekelund, hiçbir yaptırım kuralının ihlal edilmediğini vurgulasa da, tedbir amaçlı olarak söz konusu ağ ile bağlantılı tüm taşıyıcılarla olan iş birliğinin kademeli olarak sonlandırıldığını açıkladı.
Lojistik Sektöründe Stratejik Risk
Władysław Własiuk, ilaç sevkiyatı gibi temel alanlardaki ticaretin yasal olduğunu ancak aynı lojistik kanalların stratejik öneme sahip ürünlerin taşınmasında kötüye kullanılabileceği uyarısında bulundu. Özellikle Ukrayna cephesinde kullanılan insansız hava araçlarının üretiminde kritik rol oynayan sivil mikroelektronik bileşenlerin, bu tür lojistik açıklar üzerinden Rusya sanayisine ulaştırılabileceği ifade ediliyor.
İsveç makamlarının soruşturma başlatması halinde, ilgili şirketlerin ticari faaliyetlerinin hukuki ve mali açıdan ciddi sonuçlarla karşılaşabileceği değerlendiriliyor. AB üyesi ülkeler, Rusya ve Belarus’a yönelik yaptırım ihlallerini, ekonomik güvenlik ve Ukrayna’ya verilen desteğin temel bir bileşeni olarak görüyor.
Kaynak : GazetaPrawna
