Messenger ve telefonla yapılan anlaşmalar, tarafların karşılıklı irade beyanında bulunması, yani sözleşmenin temel unsurlarına (essentialia negotii) ilişkin olarak anlaşmaya varması ve iradelerinin açıkça ifade edilmesi koşulunu karşıladığı takdirde, müşteri için bağlayıcı olabilir. Prensip olarak, bir sözleşmenin geçerli olması için yazılı bir form gerekli değildir, ancak kanunların özel bir şekil öngördüğü (örneğin, noter senedi veya geçersizlik cezasıyla yazılı form) durumlarda bir istisna vardır. Diğer durumlarda, telefon görüşmesinde veya mesajlarda yapılan düzenlemeler etkili bir şekilde bağlayıcı bir yükümlülük oluşturabilir, bu nedenle bunları klasik yazılı sözleşmeler gibi aynı dikkatle ele almak gerekir.
### İrade Beyanı Nedir?
Öncelikle irade beyanının ne olduğu açıklanmalıdır. 23 Nisan 1964 tarihli ve güncellenmiş Medeni Kanun’un 60. maddesine göre:
### İrade Beyanının Temel İlkeleri
Yukarıdaki maddeden irade beyanı ile ilgili üç temel ilke ortaya çıkmaktadır:
1. **Şekil Serbestisi**
İrade beyanı, kanun belirli bir gereklilik getirmediği (örneğin, yazılı form, noter senedi) sürece herhangi bir şekilde ifade edilebilir. Bu nedenle, her zaman resmi bir şekle uyulması gerekmez; bu da irade beyanının yazılı, sözlü, elektronik veya “dolaylı işlemler” (dolaylı anlaşmalar) şeklinde ifade edilebileceği anlamına gelir.
2. **Dolaylı İfade Serbestisi**
İrade, sadece sözlü veya yazılı olarak değil, aynı zamanda yeterince ortaya çıkaran dolaylı işlemler yoluyla da ifade edilebilir.
3. **Elektronik Form Serbestisi**
Medeni Kanun’un 60. maddesi, irade beyanının elektronik formda da ifade edilebileceğini ve nitelikli elektronik imza ile imzalanabileceğini açıkça doğrulamaktadır.
### İrade Beyanı Nasıl İfade Edilebilir?
İrade beyanı prensip olarak herhangi bir şekilde ifade edilebilir, ancak beyanın hukuki sonuçları, kanunla öngörülen veya taraflarca belirlenen şekil gerekliliklerinin karşılanıp karşılanmadığına bağlıdır.
Pratikte bu, elektronik formların kullanımının hukuki işlemleri, özellikle de ticari ilişkilerde önemli ölçüde basitleştirdiği, ancak aynı zamanda hukuki etkinliği tam olarak koruduğu anlamına gelir.
1. **Yazılı Form**
Hukuki işlemin yazılı formu:
2. **Belge Formu**
Hukuki işlemin belge formu:
3. **Elektronik Form**
Hukuki işlemin elektronik formu:
### İnternet Üzerinden Sözleşme Yapılabilir mi?
İnternet üzerinden sözleşme yapılıp yapılamayacağı sorusunun cevabı evettir! Geçerli Medeni Kanun hükümleri, sözleşmenin geçerliliğini prensip olarak belirli bir şekle uymaya bağlamaz; bu da sözleşmenin elektronik iletişim araçları kullanılarak da yapılabileceği anlamına gelir.
İnternet üzerinden yapılan bir sözleşme tamamen geçerlidir ve prensip olarak geleneksel bir formda yapılan bir sözleşme kadar bağlayıcıdır. Bu, Medeni Kanun’un 60. maddesinde öngörülen irade beyanının şekil serbestisi ilkesinden kaynaklanmaktadır; buna göre, irade beyanı, yeterli bir şekilde iradeyi ortaya koyan her türlü davranışla, elektronik formda da dahil olmak üzere ifade edilebilir.
Pratikte bu, bir sözleşmenin örneğin şu yollarla etkili bir şekilde yapılabilmesi anlamına gelir:
Önemli olan form değil, tarafların karşılıklı olarak irade beyanında bulunup bulunmadığı ve beyanlarının içeriğinin ve kimliğinin belirlenebilmesidir.
**Önemli Not:** Ancak, tüm sözleşmelerin herhangi bir şekilde yapılabileceği unutulmamalıdır. Kanunların özel bir şekil (örneğin, noter senedi veya yazılı form) gerektirdiği durumlarda, yalnızca elektronik mesajların değişimi sözleşmenin geçerli bir şekilde yapılabilmesi için yeterli olmayabilir. Bu nedenle, çevrimiçi sözleşmeler ticari hayatta standart olsa da, geçerlilikleri hukuki işlemin niteliğine ve belirli bir durumda gerekli şeklin korunmasına bağlıdır.
### Messenger’daki “Tamam” Yanıtı Geçerli Bir Sözleşme Oluşturur mu?
Konuyla ilgili literatürde, hatta kısa bir yanıtın bile, tüm iletişimin bağlamında sözleşme yapma niyetine şüphe düşürmediği takdirde, etkili bir sözleşme oluşturabileceği belirtilmektedir (bkz. P. Nazaruk [içinde:] B. Bajor ve diğerleri, Gdańsk 2024, madde 60).
Bu, bir sohbet uygulamasındaki kısa bir yanıtın bile, tüm iletişimin bağlamında sözleşme yapma niyetine şüphe düşürmediği takdirde, etkili bir sözleşme oluşturabileceği anlamına gelir.
### İnternet Üzerinden Yapılan Bir Sözleşmenin Geçerli Olması İçin Hangi Koşullar Sağlanmalıdır?
İnternet üzerinden yapılan bir sözleşmenin geçerliliği için şunlar önemlidir:
**Önemli Not:** Ancak, her sözleşmenin çevrimiçi olarak etkili bir şekilde yapılamayacağı unutulmamalıdır. Kanunların özel bir şekil gerektirmesi halinde, örneğin noter senedi veya geçersizlik cezasıyla yazılı form, yalnızca elektronik iletişimin geçerli bir sözleşme oluşturması için yeterli olmayabilir. Örneğin, bir gayrimenkul satışı durumunda, sözleşme noter senedi şeklinde yapılmalıdır; bu nedenle, yalnızca e-posta veya sohbet yoluyla yapılan düzenlemeler mülkiyeti devretmez ve hukuki olarak etkisizdir.
### Messenger, WhatsApp ve Instagram Üzerinden Sözleşme – Sohbetlerdeki Anlaşmalar Bağlayıcı mı?
Pratikte, tarafların işbirliği koşullarını teyit ettiği, teklifleri kabul ettiği veya temel işlem unsurlarını birkaç mesajda görüştüğü Messenger, WhatsApp veya Instagram gibi sohbet uygulamaları aracılığıyla anlaşmalara giderek daha sık rastlanmaktadır. Hukuki açıdan bu tür anlaşmalar etkili bir sözleşme oluşturabilir.
Çünkü önemli olan iletişim şekli değil, karşılıklı irade beyanlarının yapılıp yapılmadığıdır. Sohbetten açıkça anlaşılıyorsa:
O zaman sözleşmenin yapıldığı, yalnızca sohbet mesajlarında gerçekleşmiş olsa bile kabul edilmelidir.
Pratikte bu, “Tamam”, “onay” veya “başlayalım” gibi bir yanıtın, belirli bir teklifi kabul etmesi halinde, teklifin kabulü olarak değerlendirilebileceği ve dolayısıyla bağlayıcı bir yükümlülüğün ortaya çıkmasına yol açabileceği anlamına gelir.
**Dikkat Edilmesi Gerekenler:** Sohbet uygulamaları aracılığıyla yapılan sözleşmeler prensip olarak geçerli olsa da, iki sınırlama önemlidir:
Messenger, WhatsApp veya Instagram’daki anlaşmalar tamamen hukuki olarak bağlayıcı olabilir, bu nedenle bunları geleneksel sözleşmeler gibi aynı dikkatle ele almak önemlidir.
### Telefonla Sözleşme Yapmak – İmzası Olmayan Bir Görüşme Hukuki Güce Sahip mi?
Pratikte, tarafların fiyat, hizmet kapsamı veya teslimat süresi gibi işbirliği koşullarını telefon görüşmesinde görüştüğü ve daha sonra bu düzenlemeleri bağlayıcı olarak kabul ettiği durumlarla sıkça karşılaşılır. Bu nedenle, telefonla yapılan düzenlemeler tarafları bağlar mı?
Öncelikle, Medeni Kanun’un 353. maddesinde ifade edilen sözleşme serbestliği ilkesine atıfta bulunulmalıdır: taraflar, içeriği veya amacı yasaya, ilişkinin niteliğine veya toplumsal yaşam ilkelerine aykırı olmadığı sürece, hukuki ilişkiyi kendi takdirlerine göre şekillendirebilirler. Bu, sözleşmenin şeklini seçme özgürlüğünü de içerir; bu da prensip olarak sözleşmenin sözlü olarak da yapılabileceği anlamına gelir.
Sözlü sözleşme prensip olarak geçerli ve bağlayıcıdır ve geçerliliği sözleşme serbestliği ilkesinden kaynaklanır, ancak sınırlama, özel bir sözleşme şeklini öngören hükümlerdir. Pratikte bu, yazılı bir sözleşmenin olmaması, tarafların temel unsurlara ilişkin olarak anlaşmaya varması koşuluyla, bir yükümlülüğün ortaya çıkmasını engellemez. Bir telefon görüşmesi aslında sözlü bir sözleşmedir ve prensip olarak, genel sözleşme koşullarını karşıladığı ve özel bir şekil öngörülmediği takdirde tam hukuki etki yaratır.
### Telefonla Yapılan Sözleşme Geçerli mi?
Telefonla yapılan bir sözleşme prensip olarak geçerli ve bağlayıcıdır, eğer:
### Telefonla Yapılan Sözleşme Yazılı Olandan Farklı mı?
Formun kendisi sözleşmenin geçerliliğini etkilemez; önemli olan tarafların anlaşmasıdır.
### Ne Zaman Telefonla Yapılan Sözleşme Yeterli Olmaz?
Telefonla yapılan bir sözleşme, kanunların özel bir şekil gerektirmesi halinde, örneğin noter senedi veya geçersizlik cezasıyla yazılı form halinde geçersiz olacaktır.
### En Önemli Sonuçlar – Çevrimiçi Sözleşme Geçerli mi?
Kaynak : GazetaPrawna
