Varşova Üniversitesi’nden dr hab. Katarzyna Sekścińska tarafından Emeklilik Fonları Ticaret Odası için hazırlanan bir araştırma, bugün kırklı yaşlarda olan ve iyi kazanan bireylerin emeklilik dönemine ilişkin beklentileri ile ekonomik gerçekler arasındaki uçurumu gözler önüne seriyor. Rapora göre, çalışılan dönemde ödenen düşük primler ve istihdam modellerindeki düzensizlikler, gelecekteki emekli maaşlarının son maaşın üçte birinden daha az olabileceğini gösteriyor. Uzmanlar, sürdürülebilir bir yaşam standardı için sadece devlet emekliliğine güvenmenin riskli olduğunu ve bireysel tasarruf yöntemlerinin zorunlu hale geldiğini vurguluyor.
Rakamlar ve Beklentiler Arasındaki Uçurum
Kırklı yaşlarındaki birçok kişi, emeklilik döneminde mevcut yaşam standartlarını koruyabileceğini varsayıyor. Ancak veriler, bu iyimserliğin matematiksel gerçeklerle örtüşmediğini kanıtlıyor. Ortalama bir kırklı yaş çalışanı, emekli maaşının son maaşının yüzde 72’sini karşılayacağını umarken, Avrupa Komisyonu’nun gelecek projeksiyonları bu oranın yüzde 30’un altında kalabileceğine işaret ediyor.
Sistemik Sorunlar ve Prim Kayıpları
Emeklilik fonlarındaki açığın temel nedenlerinden biri, istihdam biçimlerindeki değişkenlik. Araştırmaya göre, katılımcıların yüzde 87’sinin prim ödemelerinde kesintiler mevcut. Yüzde 65’i sözleşmeli veya eser sözleşmesiyle, yüzde 35’i ise kayıt dışı çalışmış durumda. Ayrıca, serbest meslek sahibi olanların yüzde 22’si yalnızca minimum primleri ödeyerek sistemde yer alıyor. Emeklilik Fonları Ticaret Odası’ndan Małgorzata Rusewicz, uzun süreli sözleşmeli veya sözleşmesiz çalışmanın gelecekteki ödemeleri dramatik şekilde düşürdüğünü belirtiyor.
İstihdam Dışı Geçen Yılların Etkisi
Araştırma, iş hayatının büyük bir kısmının etatsız (kadrosuz) geçtiğini gösteriyor. Kayıt dışı çalışmanın süresi ortalama iki buçuk yıl olarak belirlenirken, katılımcıların yüzde 10’u kariyerlerinin neredeyse tamamını bu şekilde geçirdi. Samozarudnienie (serbest meslek) modeli ise ortalama yedi buçuk yıl sürdü. Bu durum, ZUS nezdinde ciddi bir prim eksikliğine ve nihai emekli maaşında hissedilir bir düşüşe neden oluyor.
Emeklilik Sonrası Çalışma Zorunluluğu
Kırklı yaş grubundakiler, mevcut projeksiyonların farkında olarak geleceklerini yeniden planlıyor. Katılımcıların sadece yüzde 20’si yasal yaş sınırına ulaştığında çalışmayı tamamen bırakmayı hedeflerken, yüzde 60’ı ZUS maaşına ek olarak çalışmaya devam edeceğini beyan ediyor. Öte yandan, her bir yıl daha fazla çalışmanın maaşı yüzde 7-10 oranında artırabileceği bilgisi, katılımcıların erken emeklilik planlarını önemli ölçüde değiştirmelerine neden oldu.
Stratejik Bir Planın Gerekliliği
Raporda yer alan temel çıkarım; 30’lu veya 40’lı yaşlarda olan bireylerin sadece ZUS sistemine bel bağlamaması gerektiğidir. Mevcut piyasa trendleri ve demografik yapı, huzurlu bir yaşlılık döneminin ancak bilinçli tasarruf, yatırım ve ek finansal güvencelerle elde edilebileceğini gösteriyor.
Kaynak : GazetaPrawna
