Umman’daki Dhofar Üniversitesi’nden ekonomist Umair Waqas, ABD ve İsrail ile İran arasında yaşanabilecek bir savaşın, yıllara yayılan dalgalı bir ekonomik şok etkisi yaratacağı konusunda uyarıyor. Al-Jazeera’de yayınlanan analizde, çatışmanın sadece enerji fiyatlarını değil, küresel ticaretin genel yapısını da kalıcı olarak değiştireceği öngörülüyor. Ekonomik krizin özellikle “Küresel Güney” ülkeleri üzerinde yıkıcı etkiler bırakacağı ve sosyal sözleşmeleri zedeleyerek siyasi istikrarsızlıkları tetikleyebileceği vurgulanıyor.
Krizin ilk aşaması: Enerji ve hammadde
Enerji, ticarete konu olan tüm mal ve ürünlerin temel maliyet kalemini oluşturuyor. Örneğin, gazın amonyak üretim maliyetlerinin yüzde 70 ila 90’ını oluşturduğunu belirten Waqas, bunun suni gübre ve ardından tarım ürünleri fiyatlarına yansıyacağını ifade ediyor. Söz konusu fiyat artışlarının 12 ila 18 ay içerisinde endüstriyel ürün fiyatlarını da tetiklemesi bekleniyor.
Küresel ticaret mimarisinde kalıcı değişimler
Saldırı riski azalsa bile deniz taşımacılığı 2023 öncesi seviyelere dönemedi. Armatörler, tüccarlar ve sigortacılar yeni koşullara adapte olurken, artan maliyetler doğrudan tüketicilere yansıtıldı. Uzmanlar, bu yapısal değişiklikleri tersine çevirmenin artık çok daha büyük ve maliyetli bir girişim haline geldiğine dikkat çekiyor.
Küresel Güney ve siyasi istikrarsızlık riski
Ekonomik krizlerin toplumsal sözleşmeleri yıktığına vurgu yapan Waqas, bu durumun yüksek ihtimalle siyasi sonuçları beraberinde getireceği uyarısında bulunuyor. Ekonomist, Arap Baharı’nın büyük ölçüde buğday fiyatlarındaki artışın tetiklediği siyasi bir isyanla başladığını hatırlatarak, benzer bir sürecin tekrar yaşanabileceğini öngörüyor.
Kaynak : GazetaPrawna
