Polonya’da 65 yaş ve üzerindeki bireylerin günlük yaşam ihtiyaçlarını desteklemeyi amaçlayan “Kıdemli Bonosu” (bon senioralny) tasarısı Sejm tarafından kabul edildi. 2026-2028 yıllarını kapsayan ve bütçeden 1 milyar PLN fon ayrılması öngörülen düzenleme, bakım hizmetlerine erişimi iyileştirmeyi hedefliyor. Yasalaşma sürecinde Senato onayı ve Cumhurbaşkanı imzası beklenen düzenleme, nakdi bir ödeme olmayıp doğrudan hizmet odaklı bir destek mekanizması sunuyor.
Kıdemli Bonosu Sisteminin Kapsamı ve Hedefleri
Polonya, Avrupa’nın en hızlı yaşlanan toplumlarından biri konumunda. 60 yaş üzerindeki nüfusun toplam nüfusa oranı %26,6 iken, bu oranın 2060 yılına kadar %40’a yaklaşması bekleniyor. Kronik hastalıklarla mücadele eden ve bakım ihtiyacı karşılanamayan kıdemli nüfusun artmasıyla birlikte, 65 yaş üzerindeki bireyler için hazırlanan bu yeni destek mekanizması devreye alınıyor.
Destek Mekanizmasının İşleyişi ve Şartlar
Kıdemli Bonosu, yaşlı bireylere doğrudan nakit olarak ödenmeyecek; bunun yerine giyinme, yemek hazırlama, hareket kabiliyeti, sağlık hizmetleri ve doktor ziyaretleri gibi günlük temel ihtiyaçların karşılanması için ayrılan fonlardan oluşacak. Hizmetin yürütülmesinden belediyeler sorumlu olacak. Destekten faydalanabilmek için başvuru sahibinin günlük yaşam faaliyetlerinde zorluk yaşıyor olması ve belirlenen gelir kriterini karşılaması gerekecek.
Gelir Kriteri ve İstisnalar
Sistemden yararlanmak isteyenlerin, başvuru tarihinden önceki üç aya ait ortalama aylık gelirlerinin 3410 PLN’yi aşmaması şartı aranıyor. Bu limit, yıllık olarak yeniden değerleme (valoryzacja) ile güncellenecek. Öte yandan, başka sosyal destek programlarından yararlanan veya belirli bakım yardımları alan bireyler için bazı kısıtlamalar uygulanacak. Ancak, diğer bakım yardımlarını 14 günü geçmeyecek şekilde geçici olarak alan kişiler için istisnalar tanımlanacak.
Uygulama Süreci ve Finansman
Programın finansmanı, devlet bütçesinden karşılanacak olup belediyeler aracılığıyla yürütülecek bir dotasyon sistemiyle sağlanacak. Bakanlar Kurulu, uygulamanın detaylarını, finansman usullerini ve prosedürlerini belirleyecek. Üç yıllık bir pilot dönem olarak kurgulanan programın başarısı, ikinci yılın sonunda yapılacak bir değerlendirme ile ölçülecek.
Başvuru ve Yasal Durum
Sistem, sadece Polonya vatandaşlarını değil; AB, AEA, İsviçre vatandaşlarını ve Brexit anlaşması kapsamındaki bazı kişileri de kapsayacak. Başvurular, yaşlı bireyin ikamet ettiği belediyeye yapılacak. Tasarı, Senato incelemesinin ardından Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması halinde, Dziennik Ustaw’da yayımlanmasından 14 gün sonra yürürlüğe girecek.
Kaynak : GazetaPrawna
