Polonya’da 2025 yılı itibarıyla 2325 sabit sosyal yardım kuruluşu faaliyet gösteriyor ve bu kurumlarda 128,2 bin kişi yaşıyor. Bir önceki yıla göre kurum sayısında %4,2, nüfusta ise %3 artış kaydedildi. Bu artış, Polonya’nın demografik yapısındaki yaşlanma trendini gözler önüne seriyor. Kurumların çoğunluğunu sosyal yardım evleri oluştururken, engellilere, kronik hastalara ve yaşlılara yönelik bakım sağlayan kuruluşlar da önemli bir yer tutuyor.
Sosyal Yardım Kuruluşlarının Yapısı
Sosyal yardım evleri, tüm kurumların %39,1’ini oluşturuyor. Engellilere, kronik hastalara veya yaşlılara yönelik sürekli bakım sağlayan kuruluşlar ise %31,1’lik bir paya sahip. Evsizler için barınaklar ve geçici konaklama yerleri ise %19,7 oranında bulunuyor. Aile tipi bakım evleri, toplum merkezleri, anneler ve küçük çocukları için evler ve diğer kuruluşlar ise toplam kurumların %10,1’ini oluşturuyor.
Nüfus ve Yaş Dağılımı
Geçtiğimiz yıl toplamda 2325 sabit sosyal yardım kuruluşu hizmet verdi. Bu kurumlarda 128,2 bin kişi yaşıyor (2024’e göre %3 artış), bunların %49,7’si kadınlardan oluşuyor. Sosyal yardım evlerinde kalanlar, tüm sakinlerin %64,4’ünü oluştururken, engellilere, kronik hastalara veya yaşlılara yönelik sürekli bakım sağlayan kurumlarda kalanlar %21’i, evsiz barınaklarında kalanlar ise %12,6’yı oluşturuyor. Anneler için evlerde, aile tipi bakım evlerinde ve toplum merkezlerinde kalanların oranı ise genel nüfusun %1,7’si olarak kaydedildi. Sakinlerin büyük çoğunluğunu (88,5 bin kişi, yani tüm sakinlerin %69’u) 60 yaş ve üzeri kişiler oluştururken, 18 yaşın altındaki sakinlerin sayısı ise 1,9 bin kişi ile sınırlı kaldı.
Finansman ve Kurum Standartları
Kişilerin %82’si, konaklama masraflarını en azından kısmen kendileri karşılıyor. Bu amaçla emekli maaşı, dul maaşı veya sürekli yardım gibi gelirler kullanılıyor. Sakinlerin %9,7’sinin masraflarını tamamen ailesi karşılarken, %6,7’sinin masraflarını belediye veya devlet üstleniyor. Sakinlerin yaklaşık %1’i ise ödeme yapmaktan muaf tutuluyor.
GUS tarafından yapılan açıklamaya göre, kurumların %91’i engelli bireylerin ihtiyaçlarına uygun olarak düzenlenmiş durumda. Tüm kurumların %75,9’unda engelliler için uygun tuvaletler bulunurken, eğimli rampalar, basamaklar ve girişleri kolaylaştıran platformlar %67,7’sinde, asansörler ise %63,4’ünde mevcut. Kurumların %9’unda, özellikle evsiz barınaklarında ve geçici konaklama yerlerinde herhangi bir erişilebilirlik özelliği bulunmuyor.
Kurum Yönetimi ve Kapasite
Sabit sosyal yardım kuruluşlarının 797’sinin (tüm kurumların %34,3’ü) yönetim organı yerel yönetimler. 717 kuruluş özel kişi ve kurumlar tarafından, 502’si dernekler, vakıflar ve sivil toplum kuruluşları tarafından, 309’u ise Katolik Kilisesi ve diğer dini cemaatler tarafından yönetiliyor.
Kurumların toplam kapasitesi 138,2 bin yer (2024’e göre %3,1 artış). Bu yerlerin %61,3’ü sosyal yardım evlerine, %22,3’ü engellilere, kronik hastalara veya yaşlılara yönelik sürekli bakım sağlayan kurumlara, %13,8’i ise evsiz barınaklarına ait. Aile tipi bakım evleri, toplum merkezleri ve diğer kuruluşların toplam yer kapasitesi ise %2,6 olarak kaydedildi. Yerel yönetimler tarafından yönetilen kurumlar en yüksek yer kapasitesine (70,7 bin) sahipken, özel kişi ve kurumlar tarafından yönetilen kurumlar 30,1 bin, dernekler, vakıflar ve sivil toplum kuruluşları tarafından yönetilen kurumlar 21,1 bin, Katolik Kilisesi ve diğer dini cemaatler tarafından yönetilen kurumlar ise 16,2 bin yer kapasitesine sahip.
Bölgesel Dağılım
Kurumların en yoğun olduğu bölgeler Mazowieckie ve Śląskie vilayetleridir. Bu iki vilayet, ülkedeki tüm kurumların toplamda dörtte birinden fazlasını (27,2%) barındırıyor. Yer sayısının nüfusa oranı en yüksek olan bölge Podlaskie vilayetidir (yer sayısı nüfustan %12,3 daha fazla), en düşük oran ise Małopolskie vilayetinde kaydedilmiştir (%4,7 daha fazla). Ülke genelinde ortalama bir kurum 59 yer kapasitesine sahipken, bu oran Małopolskie vilayetinde 67, Warminsko-Mazurskie vilayetinde ise 48’dir.
Kaynak : GazetaPrawna
