Polonya Kültür ve Milli Miras Bakanlığı, akıllı telefon, tablet ve laptop gibi cihazlardan telif hakkı ücreti alınması yönünde yeni bir düzenleme hazırlıyor. 2026 sonunda yürürlüğe girecek uygulama, cihaz fiyatının %1’i oranında bir ücret öngörüyor. Bu ücretin, eserlerin kullanımından kaynaklanan telif hakkı ödemelerini sanatçılara sağlaması amaçlanıyor. Muhalefet partisi PiS ise bu durumu “yeni bir vergi” olarak nitelendiriyor.
Yeni Düzenlemenin Kapsamı ve Gerekçesi
Polonya’da Next.Gazeta.pl’de yayınlanan bir habere göre, yeni düzenleme kapsamında katalogda yer alan cihazlar, 2026 yılının sonundan itibaren fiyatlarının %1’i oranında bir ücretle yükümlü olacak. Bu “reprografik ücret” olarak adlandırılan ödeme, sanatçılara eserlerinin kullanımından dolayı bir tazminat sağlamayı hedefliyor. Ücret, kişisel kullanım amacıyla yasal olarak kopyalanabilen eserlerin bulunduğu “temiz taşıyıcılar” üzerinden toplanacak.
Bakanlık ve Muhalefetin Açıklamaları
Kültür ve Milli Miras Bakanlığı, Polonya’daki reprografik ücret gelirlerinin uzun yıllardır Avrupa Birliği ortalamasının altında olduğunu savunuyor. 2024 yılında bu gelirlerin 36 milyon złoty olduğu belirtilirken, düzenlemenin güncellenmesiyle birlikte bu rakamın yıllık 150-200 milyon złoty’ye yükseltilmesi hedefleniyor.
Muhalefetteki Hukuk ve Adalet (PiS) partisi ise düzenlemeyi “Donald Tusk’ın yeni bir vergi uygulaması” olarak değerlendiriyor. PiS’in sosyal medya platformu X’teki paylaşımında, “Akıllı telefon, laptop, TV – hepsi daha pahalı. Bu yeni ‘ücret’ cebinizden çıkacak bir vergi daha. Cihaz başına birkaç yüz złoty daha ödeyeceksiniz” ifadeleri yer alıyor.
PiS’in Seçim Reklamı ve Tepkiler
PiS’in başbakan adayı Przemysław Czarnek, reprografik ücret düzenlemesini eleştiren bir reklam spotu yayınladı. Reklamda, “Şimdi her mağazada: laptoplar, televizyonlar, akıllı telefonlar, dekoderler ve yazıcılar tavan fiyatına. Donald Tusk yeni bir vergi getiriyor. Daha fazla ödeyeceksiniz, aynı şeyi alacaksınız. Sadece onların daha iyi yaşamasını sağlamak için” deniliyor. Spotta, geçmişte PiS’in politikalarını eleştiren sanatçıların (Andrzej Seweryn, Zbigniew Hołdys, Krystyna Janda, Barbara Kurdej-Szatan ve Jasia Kapela) görüntüleri de kullanılıyor.
PiS’in Geçmişteki Çalışmaları ve Vazgeçişi
PiS, daha önce de reprografik ücret uygulaması başlatmayı planlamıştı. 2020 yılında dönemin Başbakan Yardımcısı ve Kültür Bakanı Piotr Gliński, reprografik ücrete tabi cihazların listesinin güncelleneceğini duyurmuştu. Gliński, Polonya’nın Avrupa’daki son reprografik ücret uygulamayan ülkelerden biri olduğunu belirtmişti.
Bir yıl sonra, o dönemdeki Kültür Bakan Yardımcısı Wanda Zwinogrodzka da ücretin uygulanmasının gerekliliğini vurgulamıştı. Ancak, elektronik sektöründen gelen tepkiler ve 2021 yılında Cumhurbaşkanı Andrzej Duda’nın bu tür bir yasayı imzalamayacağını açıklaması üzerine PiS hükümeti bu fikirden vazgeçmişti.
Kaynak : Gazeta
