2026 yılında Polonya’daki işletmelerde, çalışanların işe devamlılığını sağlamak amacıyla uygulanan ek ödeme modelleri yaygınlaşıyor. Aylık 500 ile 700 Zloty arasında değişen bu primler, çalışanların herhangi bir sağlık izni veya mazeret izni kullanmaması şartına bağlanıyor. Ancak uzmanlar, sendikalar ve Çalışma Bakanlığı, bu uygulamanın “prezentizm” yani hasta olduğu halde işe gelme durumunu tetiklediği ve özellikle ailevi sorumlulukları olan çalışanlar üzerinde baskı oluşturduğu konusunda uyarılarda bulunuyor.
İş Verimliliği ve Ek Kazanç Dengesi
İş yerlerinde devamsızlığı azaltmak amacıyla hayata geçirilen bu finansal teşvik sistemi, basit bir kritere dayanıyor: Çalışanın ay boyunca rapor, mazeret izni veya mücbir sebep nedeniyle izin kullanmaması. Bu şartı yerine getiren çalışanlara, aylık maaşlarına ek olarak 500 ile 700 Zloty arasında bir prim ödeniyor. Büyük üretim tesisleri ve lojistik merkezlerinde, bir çalışanın yokluğunun tüm iş akışını durdurabilmesi nedeniyle bu yönteme duyulan ilgi her geçen gün artıyor.
Uygulamanın Sosyal ve Etik Boyutları
Söz konusu primler, çalışanlar için somut bir ek gelir kaynağı olsa da sistemin “karanlık yüzü” olarak nitelendirilen bir tartışmayı beraberinde getiriyor. Beklenmedik bir kaza, ani bir sağlık sorunu veya çocuk bakımı gibi çalışanın kontrolü dışında gelişen durumlarda dahi prim ödemesinin kesilmesi, çalışanlar ve hukukçular arasında huzursuzluğa yol açıyor. Eleştirmenler, bu durumun bir motivasyon aracından ziyade, yasalarla güvence altına alınan izin haklarının kullanımını cezalandıran gizli bir mekanizmaya dönüştüğünü savunuyor.
Hukuki Çerçeve ve Çalışma Bakanlığı’nın Görüşü
İş Kanunu’nun 9. maddesi, iç yönetmeliklerin yasalardan daha az elverişli hükümler içeremeyeceğini açıkça belirtiyor. Çalışma Bakanlığı ise bu uygulamaya sert tepki gösteriyor. Bakan Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, hasta çalışanların işe gelmesini teşvik etmenin modern iş hukuku ilkeleriyle bağdaşmadığını vurguluyor. PIP (Ulusal İş Müfettişliği) de, prim ve ödül tanımlarının netleştirilmesi gerektiğini ve çalışanları sağlık haklarını kullanmaktan caydıran uygulamaların hukuki açıdan sorgulanabileceğini ifade ediyor.
İşverenler İçin Temel İlkeler
Bu tür bir ödüllendirme sistemini kurgulayan işverenlerin, eşitlik ilkesini gözetmeleri ve yasal zorunlulukları ihlal etmemeleri hayati önem taşıyor. Uzmanlar, şirketlerin iç yönetmeliklerinde iş kazası, hastaneye yatış veya birinci derece yakınların acil bakımı gibi istisnai durumları mutlaka tanımlaması gerektiğini belirtiyor. Aksi takdirde, verimlilik aracı olarak görülen bu uygulama, şirketler için iş gücü çatışmalarına ve yüksek maliyetli dava süreçlerine zemin hazırlayabilir.
Kaynak : GazetaPrawna
