Polonya’daki işveren örgütleri, çalışanların hastalık izni ödemelerinin ilk günden itibaren doğrudan Sosyal Sigortalar Kurumu (ZUS) tarafından karşılanması talebini yeniden gündeme getirdi. 2025 yılı verilerine göre hastalık izni kaynaklı toplam maliyetlerin 34,88 milyar PLN’ye ulaşması ve bu yükün büyük bir kısmının işletmeler üzerinde kalması, iş dünyasında ciddi bir mali baskı oluşturuyor. Hükümet kanadında yasal düzenleme çalışmaları başlatılmış olsa da, Sosyal Sigortalar Fonu’ndaki bütçe açığı ve ek finansman ihtiyacı, reform sürecinin önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor.
İş Dünyasının Artan Maliyet Kaygısı
İşveren örgütleri, mevcut sistemin işletmeler üzerinde giderek ağırlaşan bir mali yük oluşturduğunu ve suistimalleri önlemede yetersiz kaldığını savunuyor. 2025 yılı verileri, hastalık izni kaynaklı toplam harcamaların bir önceki yıla göre yüzde 12,4 oranında artarak 34,88 milyar PLN seviyesine yükseldiğini gösteriyor. Bu tutarın 20,71 milyar PLN’si ZUS tarafından karşılanırken, 14,17 milyar PLN’lik kısım iş yerlerinin ve İşçi Garanti Fonu’nun bütçesinden ödendi.
Kısa Süreli İzinlerin İşletmelere Etkisi
Mevcut düzenlemelere göre, bir çalışanın hastalık izni ödemesi ilk 33 gün boyunca işveren tarafından finanse ediliyor (50 yaş üstü çalışanlar için bu süre 14 gün). 2025 yılında 9,8 milyon kısa süreli hastalık izni raporu düzenlendiği ve bunların 1,8 milyonunun tek günlük raporlardan oluştuğu görülüyor. Küçük ölçekli işletmeler için bu kısa süreli izinler, hem ek maliyet hem de yerine personel bulma zorunluluğu nedeniyle operasyonel bir sorun haline gelmiş durumda.
Koalisyon Sözü ve Bütçe Engeli
İşverenlerin “ilk günden ödeme” talebi, 2023 seçimleri öncesinde Koalicja Obywatelska’nın seçim programında yer almış ve ardından koalisyon protokolüne dahil edilmişti. Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığı yasal hazırlıkları başlatsa da, hastalık sigortası fonundaki 8 milyar PLN’yi aşan açık, reformun önünü tıkıyor. Maliye Bakanlığı’nın hesaplamalarına göre, sadece mikro işletmelerin bu kapsama dahil edilmesinin 2026 maliyeti yaklaşık 1,681 milyar PLN olarak öngörülüyor.
Kontrol Mekanizmalarında Reform İhtiyacı
Uzmanlar ve iş dünyası temsilcileri, finansman modelinin değiştirilmesinin tek başına yeterli olmadığını, suistimallerin önüne geçmek için denetimlerin artırılması gerektiğini vurguluyor. Özellikle tele-tıp üzerinden alınan raporların kolaylığı ve raporların sürekli uzatılmasına yönelik eleştiriler dikkat çekiyor. Bakanlık da, olası bir reformdan önce ZUS’un tıbbi raporlama sisteminde ve denetim mekanizmalarında kapsamlı değişikliklerin yapılması gerektiğini kabul ediyor.
Kaynak : GazetaPrawna
