Donald Trump yönetimi yetkilileri, 17 Haziran Çarşamba günü İran ile üzerinde mutabık kalınan 14 maddelik taslak anlaşmanın metnini paylaştı. Henüz nihai olmayan ve “centilmenlik anlaşması” olarak nitelendirilen bu metin, tarafların bağlayıcı bir sonuca varana kadar anlaşmadan çekilebileceğini öngörüyor. Sürecin kritik bir sonraki aşaması, bu hafta sonu Cenevre’de gerçekleşecek görüşmelerde netlik kazanacak.
Anlaşmanın Genel Çerçevesi
Anlaşmanın temel maddeleri; Hürmüz Boğazı’nın acilen açılması, ABD ablukasının sona erdirilmesi ve İran petrolüne yönelik yaptırımların geçici olarak askıya alınmasını kapsıyor. Ayrıca İran’ın nükleer programı üzerine 60 günlük müzakere sürecinin başlatılması, yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve 300 milyar dolarlık bir yeniden yapılanma programının hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Nükleer Program ve Hürmüz Boğazı’nda Kritik Detaylar
Resmi metin, nükleer program konusunda önceki taslaklara göre daha somut adımlar içeriyor. Zenginleştirilmiş uranyum stoklarının “seyreltme” (down-blending) yöntemiyle etkisiz hale getirilmesi planlanıyor. Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin 60 günlük müzakere süresince ücretsiz olması öngörülürken, gelecekte Umman ile yapılacak anlaşmalarla geçiş ücretlerinin yeniden düzenlenebileceğine dair açık kapı bırakılıyor.
İran İslam Cumhuriyeti, bölgedeki diğer kıyıdaş devletlerle iş birliği yaparak ve uluslararası hukuka uygun şekilde, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz hizmetlerinin yönetimi konusunda Umman Sultanlığı ile diyalog sürdürecek.
Varlıkların Serbest Bırakılması ve Askeri Varlık
Anlaşma metni, Lübnan’ın toprak bütünlüğü ve egemenliğine vurgu yaparken, ABD’li yetkililer bunun İsrail askerlerinin Lübnan’dan çekilmesi anlamına gelmediğini belirtiyor. İran’a ait dondurulmuş varlıklar ise ancak anlaşmanın uygulanmaya başlamasıyla serbest bırakılacak. İran tarafı başlangıçta fonlara hemen erişim talep etse de, yükümlülüklerini yerine getirmeden herhangi bir maddi kaynağa ulaşamayacağı şartını kabul etti.
Öte yandan, ABD’nin İran komşuluğundaki güçlerini 30 gün içinde geri çekmesi maddesi, sadece savaş hazırlığı kapsamında bölgeye takviye olarak gönderilen askeri unsurların geri çekilmesi şeklinde yorumlanıyor.
Kaynak : Gazeta
